Văn hóa

Người “giữ lửa” cho ký ức báo chí Việt Nam

Thu Trang K69 USSH 21/06/2026 - 10:58

Những chồng báo cũ nhuốm màu thời gian đang được lưu giữ cẩn thận trong không gian lưu trữ đặc biệt của kỷ lục gia Nguyễn Phi Dũng (trú tại phường Nam Định, tỉnh Ninh Bình). Không chỉ dừng lại ở việc sưu tầm và bảo tồn hiện vật quý hiếm, ông còn theo đuổi hành trình số hóa nhằm đưa di sản báo chí cách mạng Việt Nam đến gần hơn với công chúng và thế hệ trẻ.

1.png
Hiện nay, kho lưu trữ của ông Dũng đã đạt quy mô khoảng 26 tấn báo với gần 500.000 tờ báo, tạp chí và các tư liệu liên quan đến lịch sử báo chí Việt Nam. Những ngày đầu, ông sử dụng căn phòng rộng khoảng 50m² tại ngôi nhà riêng ở số 595 đường Trường Chinh, phường Nam Định, tỉnh Ninh Bình để lưu giữ tư liệu. Tuy nhiên, khi số lượng hiện vật ngày càng tăng, ông buộc phải mở rộng thêm diện tích, nâng tổng không gian lưu trữ lên khoảng 300m².
2.png
Giữa những chồng báo được xếp cao gần chạm trần nhà, mùi giấy cũ cùng những dấu tích của thời gian hiện hữu ở khắp nơi, với ông Nguyễn Phi Dũng, mỗi tờ báo không đơn thuần là một ấn phẩm in ấn, mà còn là chứng nhân của lịch sử, phản ánh những chặng đường phát triển của đất nước, cũng như quá trình hình thành, phát triển của nền báo chí cách mạng Việt Nam.
3.png
Chia sẻ về cơ duyên đến với việc sưu tầm báo chí, ông Nguyễn Phi Dũng cho biết, niềm đam mê ấy bắt nguồn từ chính người cha của mình. Thuở nhỏ, ông thường thấy cha đọc báo rồi cẩn thận đóng thành từng tập để lưu giữ. Thế nhưng, do điều kiện kinh tế còn nhiều khó khăn, những tập báo cũ sau đó lại phải bán đi để có tiền mua những số báo mới. Nhiều năm sau, trong một lần tình cờ nhìn thấy trên mạng những tập báo gợi nhớ ký ức tuổi thơ, ông quyết định tìm mua lại để lưu giữ như một cách nhớ người cha quá cố, đồng thời làm quà tặng cho bạn bè. Từ những cảm xúc hoài niệm ban đầu ấy, việc sưu tầm báo chí dần trở thành niềm đam mê và gắn bó với ông suốt nhiều năm qua.
4.png
Trong số những hiện vật quý giá đang được lưu giữ, đáng chú ý có tờ Cờ Giải Phóng số 1 xuất bản ngày 10-10-1942, do Tổng Bí thư Trường Chinh phụ trách, đồng thời là cây bút chính luận chủ yếu của báo. Khác với nhiều tờ báo cách mạng trước đó, trên măng sét Báo Cờ Giải Phóng ghi rõ là “Cơ quan tuyên truyền, cổ động Trung ương của Đảng Cộng sản Đông Dương”. Theo ông Dũng, đây hiện là tờ báo duy nhất còn được lưu giữ trong nước, ông mua tờ báo này cách đây khoảng 3 năm với giá gần 50 triệu đồng cùng một số đầu báo khác của báo chí miền Nam trước năm 1975.
5.png
Bên cạnh đó, ông Dũng cũng sở hữu nhiều đầu báo quý hiếm khác, trong đó có tờ Độc Lập phát hành ngày 4/9/1945, chỉ một ngày sau Lễ Quốc khánh đầu tiên của nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa. Để bảo quản những hiện vật đặc biệt này, ông sử dụng túi zipper dán kín miệng rồi đặt trong các thùng nhựa có khóa nhằm hạn chế tối đa tác động của độ ẩm và các yếu tố môi trường.
6.png
Không muốn những giá trị tư liệu quý chỉ dừng lại trong phạm vi lưu trữ cá nhân, ông Nguyễn Phi Dũng đã bắt đầu theo đuổi mục tiêu số hóa toàn bộ kho báo giấy của mình. Ngày 24/6/2025, ông chính thức công bố Dự án Số hóa kho báo giấy với sự đồng hành của Công ty Công nghệ NTQ cùng sự hỗ trợ của ông Nguyễn Thành Nam. Theo kế hoạch, dự án sẽ hoàn thành trong năm 2026.
7.png
Quy trình số hóa được triển khai bài bản qua nhiều công đoạn như quét hình ảnh chất lượng cao, xử lý dữ liệu, chuẩn hóa thông tin và lưu trữ trên nền tảng số. Đặc biệt, nhóm thực hiện còn ứng dụng công nghệ trí tuệ nhân tạo (AI) trong quá trình nhận diện, phân tách và xử lý dữ liệu trên từng trang báo nhằm rút ngắn thời gian thực hiện và nâng cao hiệu quả số hóa.
8.png
Cận cảnh tờ báo đang cắt trong quá trình số hóa để đưa di sản báo chí cách mạng Việt Nam đến gần hơn với giới trẻ và công chúng. Tại đây, kỹ thuật viên sẽ tiến hành căn chỉnh, cắt cup (crop) các mép giấy thừa, phần mềm AI sẽ hỗ trợ làm phẳng nếp gấp và tăng độ nét cho từng con chữ trước khi lưu trữ vào hệ thống dữ liệu.
9.png
Ông Nguyễn Phi Dũng giới thiệu cho một bạn trẻ những đầu báo quý hiếm được lưu giữ trong kho tư liệu cá nhân suốt nhiều năm qua. Nhiều ấn phẩm hiện mang giá trị đặc biệt về lịch sử báo chí và tư liệu cách mạng Việt Nam.
10.png
Ông Nguyễn Phi Dũng cho rằng, báo chí không chỉ đơn thuần là những trang giấy in chữ, mà còn là nơi lưu giữ tinh thần của từng giai đoạn lịch sử, phản ánh dòng chảy văn hóa và đời sống xã hội qua nhiều thế hệ. Có lẽ, hành trình số hóa mà ông đang theo đuổi không chỉ là câu chuyện bảo tồn những tờ báo cũ, mà còn là nỗ lực gìn giữ ký ức của cả một thời đại, để những giá trị ấy tiếp tục được lan tỏa và sống mãi cùng thời gian.

Ông Nguyễn Phi Dũng hiện sở hữu gần 500.000 tờ báo thuộc hơn 1.000 đầu báo khác nhau. Trong số đó có hơn 100 đầu báo được xuất bản tại Việt Nam từ trước năm 1954 cùng nhiều ấn phẩm có giá trị lịch sử và tư liệu đặc biệt.

Năm 2024, ông Dũng được Tổ chức Kỷ lục Việt Nam công nhận là người sở hữu bộ sưu tập báo giấy phát hành tại Việt Nam từ cuối thế kỷ XIX đến nay với số lượng nhiều nhất.

(0) Bình luận
Nổi bật
Đừng bỏ lỡ
Người “giữ lửa” cho ký ức báo chí Việt Nam
POWERED BY ONECMS - A PRODUCT OF NEKO