Cảnh báo: Kinh doanh online không còn là “vùng ngoài thuế”

Sự phát triển của thương mại điện tử và mạng xã hội đang tạo ra cơ hội kinh doanh thuận lợi cho hàng triệu cá nhân, hộ kinh doanh. Chỉ với một chiếc điện thoại, người bán có thể đăng sản phẩm, livestream, chốt đơn và nhận thanh toán mà không cần cửa hàng truyền thống.

Tuy nhiên, kinh doanh trên môi trường số không đồng nghĩa với việc nằm ngoài sự quản lý của cơ quan thuế. Nghị định 117/2025/NĐ-CP của Chính phủ về quản lý thuế đối với hoạt động kinh doanh trên nền tảng thương mại điện tử, nền tảng số có hiệu lực từ ngày 1/7/2025 đã thiết lập cơ chế quản lý thuế phù hợp với phương thức kinh doanh mới.

Bán hàng online vẫn phát sinh nghĩa vụ thuế

Một trong những điểm đáng chú ý là đối với các nền tảng thương mại điện tử, nền tảng số có chức năng đặt hàng trực tuyến và thanh toán, chủ quản nền tảng thuộc diện quy định sẽ thực hiện khấu trừ, khai và nộp thuế thay cho hộ, cá nhân kinh doanh.

Theo Nghị định 117/2025/NĐ-CP, việc khấu trừ thuế được thực hiện theo từng giao dịch cung cấp hàng hóa, dịch vụ phát sinh doanh thu tại Việt Nam. Thời điểm khấu trừ là khi giao dịch được xác nhận thành công và chấp nhận thanh toán theo quy định.

Điều này có nghĩa, với những giao dịch thuộc diện nền tảng khấu trừ, người bán không thể hiểu rằng doanh thu trên sàn là “tiền riêng” không liên quan đến nghĩa vụ thuế. Dữ liệu giao dịch, doanh thu và thông tin người bán được quản lý theo cơ chế pháp luật quy định.

Đáng chú ý, việc nền tảng thực hiện khấu trừ, nộp thay không có nghĩa người kinh doanh được miễn mọi nghĩa vụ thuế. Những khoản doanh thu hoặc nghĩa vụ khác thuộc trách nhiệm của hộ, cá nhân kinh doanh vẫn phải được thực hiện theo quy định.

Bán qua Facebook, TikTok, Zalo cũng không nằm ngoài quản lý thuế

Một hình thức kinh doanh phổ biến hiện nay là bán hàng qua Facebook, TikTok, Zalo, livestream hoặc website cá nhân. Người bán tự đăng sản phẩm, khách hàng nhắn tin chốt đơn rồi chuyển khoản trực tiếp vào tài khoản ngân hàng.

Đối với trường hợp nền tảng không có chức năng đặt hàng trực tuyến và thanh toán thuộc diện khấu trừ, nộp thay, trách nhiệm thực hiện nghĩa vụ thuế không tự động chuyển cho nền tảng. Hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh thuộc diện phải kê khai vẫn phải chủ động thực hiện nghĩa vụ thuế theo quy định.

Vì vậy, các quan niệm như “chỉ bán trên Facebook thì không phải đóng thuế”, “nhận tiền vào tài khoản cá nhân thì cơ quan thuế không biết”, “chốt đơn qua tin nhắn không được tính là giao dịch” hay “không có cửa hàng thì không phải kê khai” đều có thể dẫn đến cách hiểu sai về pháp luật.

Thực tế, hình thức kinh doanh không quyết định việc có phát sinh nghĩa vụ thuế hay không. Điều quan trọng là có hoạt động kinh doanh, có doanh thu và thuộc trường hợp chịu thuế theo quy định hay không.

Dữ liệu giao dịch ngày càng được quản lý chặt chẽ

Cùng với sự phát triển của thương mại điện tử, phương thức quản lý thuế cũng đang chuyển mạnh sang khai thác dữ liệu số.

Nghị định 117/2025/NĐ-CP quy định hộ, cá nhân kinh doanh có trách nhiệm cung cấp đầy đủ, chính xác thông tin định danh, mã số thuế hoặc số định danh cá nhân và các thông tin cần thiết cho tổ chức quản lý nền tảng.

Người kinh doanh cũng phải cung cấp thông tin, tài liệu liên quan đến việc xác định nghĩa vụ thuế khi được yêu cầu theo quy định.

Ở chiều ngược lại, các nền tảng thuộc diện khấu trừ, nộp thay phải lưu giữ dữ liệu giao dịch, thực hiện khấu trừ, kê khai số thuế đã khấu trừ và cung cấp thông tin về hoạt động kinh doanh theo quy định.

Như vậy, quản lý thuế đối với kinh doanh trực tuyến ngày càng dựa trên dữ liệu giao dịch, doanh thu và thông tin định danh, thay vì chỉ dựa vào việc kiểm tra tại cửa hàng hoặc địa điểm kinh doanh.

Cẩn trọng với hành vi che giấu doanh thu

Khi hoạt động kinh doanh online được quản lý ngày càng chặt chẽ, hộ và cá nhân kinh doanh cần đặc biệt thận trọng với những hành vi có thể dẫn đến rủi ro pháp lý.

Một số cách làm như cố tình không kê khai doanh thu thuộc diện phải kê khai; cung cấp thông tin không chính xác cho nền tảng; sử dụng nhiều tài khoản hoặc phương thức thanh toán nhằm che giấu doanh thu; không thực hiện nghĩa vụ đối với khoản doanh thu ngoài phần đã được nền tảng khấu trừ, nộp thay… đều tiềm ẩn nguy cơ vi phạm.

Việc giao dịch diễn ra trên mạng cũng không đồng nghĩa cơ quan quản lý không thể xác định hoạt động kinh doanh. Khi dữ liệu từ các nền tảng, giao dịch điện tử và thông tin người bán ngày càng được kết nối, việc che giấu doanh thu có thể dẫn đến những hậu quả pháp lý nghiêm trọng.

Chủ động tuân thủ để kinh doanh lâu dài

Thương mại điện tử và mạng xã hội tiếp tục mở ra nhiều cơ hội kinh doanh. Việc tăng cường quản lý thuế nhằm hướng tới môi trường kinh doanh công bằng, minh bạch giữa hình thức truyền thống và trực tuyến.

Để hạn chế rủi ro, hộ và cá nhân kinh doanh nên chủ động kiểm tra thông tin đăng ký thuế; cung cấp chính xác thông tin định danh cho nền tảng; theo dõi, lưu trữ đầy đủ doanh thu và giao dịch; xác định rõ khoản thuế nào đã được nền tảng khấu trừ, nộp thay và khoản nào phải tự kê khai; đồng thời thực hiện đúng quy định về hóa đơn, chứng từ.

Kinh doanh online không còn là “vùng ngoài thuế”. Mỗi đơn hàng, mỗi giao dịch thành công đều có thể gắn với nghĩa vụ pháp lý tương ứng. Chủ động tìm hiểu và tuân thủ quy định không chỉ giúp người kinh doanh tránh rủi ro mà còn tạo nền tảng để hoạt động kinh doanh trên môi trường số phát triển ổn định, minh bạch và bền vững.