Bản lĩnh nữ thẩm phán phía sau những phiên tòa đại án

Trọng trách phía sau những phiên tòa lớn

Trong hoạt động xét xử, chủ tọa phiên tòa giữ vai trò điều hành quá trình xét xử theo quy định của pháp luật, bảo đảm các thủ tục được thực hiện đúng trình tự, quyền và lợi ích hợp pháp của những người tham gia tố tụng được tôn trọng. Với những vụ án có nhiều bị cáo, số lượng lớn người bị hại và các vấn đề pháp lý phức tạp, trách nhiệm ấy càng đòi hỏi sự chuẩn bị kỹ lưỡng, khả năng điều hành và sự tuân thủ nghiêm các quy định tố tụng.

Thẩm phán Nguyễn Thị Hà, Phó Chánh tòa Hình sự TAND TP.HCM, là người được phân công chủ tọa phiên tòa xét xử sơ thẩm vụ án Trương Mỹ Lan và 33 đồng phạm trong giai đoạn 2, khai mạc ngày 19/9/2024. Đây là vụ án có quy mô đặc biệt lớn, liên quan đến các cáo buộc lừa đảo chiếm đoạt tài sản, rửa tiền và vận chuyển trái phép tiền tệ qua biên giới.

Theo thông tin được công bố khi đưa vụ án ra xét xử, Tòa án xác định có 35.824 bị hại và 534 tổ chức, cá nhân có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan. Gần 100 luật sư tham gia bào chữa, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp cho các bị cáo cùng những người tham gia tố tụng khác. Quy mô vụ án đặt ra yêu cầu lớn đối với công tác tổ chức, điều hành và bảo đảm các hoạt động xét xử diễn ra theo đúng quy định.

Với một vụ án có số lượng người tham gia tố tụng lớn và nhiều nhóm hành vi bị truy tố, hoạt động xét xử không chỉ là quá trình xem xét từng cáo buộc, tài liệu, chứng cứ mà còn đòi hỏi việc bảo đảm trình tự tố tụng, quyền trình bày của các bên và tính khách quan trong quá trình giải quyết vụ án. Vai trò của chủ tọa vì thế gắn liền với trách nhiệm điều hành phiên tòa trong khuôn khổ pháp luật, không để sức ép từ tính chất phức tạp hay sự quan tâm của dư luận làm ảnh hưởng đến nguyên tắc xét xử.

Vụ án Vạn Thịnh Phát giai đoạn 2 được xét xử sơ thẩm từ ngày 19/9 đến ngày 17/10/2024. Những thông tin được công bố trong quá trình tố tụng và nội dung bản án cho thấy đây là vụ án có nhiều vấn đề cần xem xét, từ hoạt động phát hành trái phiếu đến các hành vi liên quan dòng tiền và giao dịch xuyên biên giới. Việc điều hành phiên tòa trong bối cảnh đó là một dấu mốc đáng chú ý trong hoạt động xét xử của Thẩm phán Nguyễn Thị Hà.

Từ vụ án Vạn Thịnh Phát đến vụ án khu đất 39–39B Bến Vân Đồn

Một dấu mốc khác trong hoạt động xét xử của Thẩm phán Nguyễn Thị Hà là vụ án liên quan việc chuyển nhượng khu đất số 39–39B Bến Vân Đồn, TP.HCM, được TAND TP.HCM đưa ra xét xử sơ thẩm từ ngày 7/4/2026.

Vụ án có 22 bị cáo, trong đó có nhiều cựu cán bộ quản lý và đại diện doanh nghiệp. Khu đất có diện tích hơn 6.200 m², có nguồn gốc là tài sản do Tập đoàn Công nghiệp Cao su Việt Nam quản lý. Vụ việc đặt ra các vấn đề pháp lý liên quan đến quá trình quản lý, sử dụng và chuyển nhượng tài sản nhà nước.

Theo thông tin tại phiên tòa, vụ án có 93 tổ chức, cá nhân được triệu tập tham gia tố tụng với tư cách người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan. Quá trình xét xử tập trung làm rõ trách nhiệm của từng bị cáo trong các khâu liên quan đến việc chuyển nhượng khu đất, cũng như những vấn đề về quản lý tài sản công được cơ quan tiến hành tố tụng xác định trong vụ án.

Sau 4 ngày xét xử và nghị án, ngày 10/4/2026, TAND TP.HCM tuyên án đối với 22 bị cáo. Vụ án được xác định gây thất thoát tài sản nhà nước hơn 542 tỷ đồng. Kết quả xét xử là căn cứ để nhìn lại quá trình xử lý vụ việc theo trình tự tố tụng, đồng thời cho thấy yêu cầu đặt ra trong việc xem xét trách nhiệm của những cá nhân liên quan đến quản lý, sử dụng và chuyển nhượng tài sản công.

Nếu vụ án Vạn Thịnh Phát giai đoạn 2 có quy mô lớn với số lượng bị hại và người liên quan đặc biệt đông, vụ án khu đất 39–39B Bến Vân Đồn tập trung vào những vấn đề pháp lý liên quan đến quản lý tài sản nhà nước và trách nhiệm của các cá nhân trong quá trình thực hiện nhiệm vụ. Dù tính chất khác nhau, cả hai vụ án đều đòi hỏi hoạt động xét xử phải được tiến hành trên cơ sở chứng cứ, quy định pháp luật và trách nhiệm cụ thể của từng người tham gia.

Việc được phân công chủ tọa ở những vụ án đáng chú ý là những dấu mốc có thể ghi nhận trong quá trình công tác của Thẩm phán Nguyễn Thị Hà. Tuy nhiên, đánh giá đầy đủ về năng lực và đóng góp của một thẩm phán không thể chỉ dựa vào mức độ quan tâm của dư luận đối với các vụ án, mà cần đặt trong toàn bộ quá trình thực hiện nhiệm vụ, chất lượng xét xử và việc tuân thủ các nguyên tắc tư pháp.

Nữ cán bộ tư pháp và trách nhiệm bảo vệ công lý

Công việc của người thẩm phán thường được nhìn thấy rõ nhất tại phiên tòa, nhưng trách nhiệm nghề nghiệp không chỉ giới hạn trong thời gian xét xử công khai. Đó còn là quá trình nghiên cứu hồ sơ, đánh giá chứng cứ, xem xét các vấn đề pháp lý và thực hiện những nhiệm vụ chuyên môn theo quy định. Mỗi quyết định trong hoạt động tư pháp đều đòi hỏi sự thận trọng, khách quan và tinh thần thượng tôn pháp luật.

Đối với nữ cán bộ trong ngành Tòa án, việc đảm nhiệm các vị trí chuyên môn và quản lý cũng đồng nghĩa với trách nhiệm thực hiện tốt nhiệm vụ được giao, góp phần bảo đảm hoạt động của cơ quan tư pháp. Những đóng góp ấy cần được ghi nhận trên cơ sở công việc thực tế, kết quả chuyên môn và trách nhiệm đối với nhân dân, thay vì chỉ nhìn nhận qua chức danh hay sự xuất hiện tại các phiên tòa được chú ý.

Nhân Ngày Phụ nữ Việt Nam 20/10, câu chuyện về Thẩm phán Nguyễn Thị Hà gợi nhắc đến vai trò của những nữ cán bộ đang công tác trong lĩnh vực tư pháp. Với nghề nghiệp gắn trực tiếp với việc áp dụng pháp luật và bảo vệ công lý, yêu cầu về bản lĩnh không nằm ở những lời ngợi ca, mà thể hiện qua sự chuẩn mực trong thực hiện nhiệm vụ, tinh thần trách nhiệm và việc giữ vững các nguyên tắc nghề nghiệp.

Những phiên tòa mà Thẩm phán Nguyễn Thị Hà được phân công chủ tọa là các dấu mốc đáng chú ý trong hoạt động xét xử tại TAND TP.HCM. Rộng hơn, việc ghi nhận những đóng góp của nữ cán bộ tư pháp cũng là dịp nhìn nhận vai trò của phụ nữ trong các lĩnh vực đòi hỏi chuyên môn cao, kỷ luật nghề nghiệp và trách nhiệm trước pháp luật. Đó là những giá trị cần được khẳng định bằng công việc thực tế, sự công tâm và tinh thần phụng sự công lý.