Từ 1/1/2027, hàng hóa rủi ro cao bắt buộc phải truy xuất nguồn gốc

Phó Thủ tướng Hồ Quốc Dũng thay mặt Chính phủ ký ban hành Nghị định số 372/2026/NĐ-CP quy định về hoạt động định danh, xác thực và truy xuất nguồn gốc sản phẩm, hàng hóa. Nghị định có hiệu lực thi hành từ ngày 1/1/2027.

Theo Nghị định, hoạt động định danh, xác thực và truy xuất nguồn gốc được thực hiện thông qua Nền tảng quốc gia về định danh, xác thực và truy xuất nguồn gốc, theo lô, mẻ sản xuất, kinh doanh hoặc đến từng đơn vị sản phẩm, hàng hóa, căn cứ vào mức độ rủi ro.

Hàng hóa rủi ro cao bắt buộc truy xuất nguồn gốc

Đối với sản phẩm, hàng hóa có mức độ rủi ro cao, việc định danh, xác thực dữ liệu chủ về sản phẩm, hàng hóa và truy xuất nguồn gốc là bắt buộc.

Danh mục sản phẩm, hàng hóa thuộc nhóm này, lộ trình, phương thức triển khai cũng như các sự kiện trọng yếu cần ghi nhận sẽ do bộ quản lý ngành, lĩnh vực xác định, quyết định theo thẩm quyền.

Việc triển khai phải phù hợp với năng lực của doanh nghiệp và đặc thù của từng ngành hàng.

Đối với sản phẩm, hàng hóa có mức độ rủi ro trung bình và thấp, Nghị định khuyến khích tổ chức, cá nhân tự nguyện thực hiện định danh, xác thực và truy xuất nguồn gốc.

Với hàng hóa xuất khẩu, nguyên tắc chung cũng là tự nguyện, trừ trường hợp pháp luật chuyên ngành có quy định khác. Nhà nước khuyến khích doanh nghiệp chủ động áp dụng để đáp ứng yêu cầu của nước nhập khẩu, thị trường xuất khẩu và hoạt động thương mại quốc tế.

Nghị định không áp dụng đối với hàng hóa tạm nhập tái xuất, quá cảnh, chuyển khẩu, trung chuyển, cũng như hàng hóa nhập khẩu gửi kho ngoại quan để tiếp tục xuất khẩu sang nước thứ ba.

Sản phẩm, hàng hóa thuộc lĩnh vực quốc phòng, an ninh, cơ yếu có yêu cầu bảo mật về nguồn gốc, xuất xứ cũng không thuộc diện bắt buộc áp dụng theo Nghị định.

Truy xuất nguồn gốc thông qua mã UID

Một điểm đáng chú ý là hoạt động truy xuất nguồn gốc sẽ được thực hiện trên môi trường số, thông qua mã UID trên Nền tảng quốc gia.

Theo quy định, việc truy xuất phải được ghi nhận thông qua việc khởi tạo các chứng chỉ số gắn với mã UID của sản phẩm, hàng hóa, nhằm bảo đảm tính toàn vẹn của dữ liệu, khả năng xác minh và truy vết độc lập.

Chứng chỉ số sẽ được khởi tạo đối với các sự kiện trọng yếu trong suốt quá trình sản xuất, nhập khẩu, xuất khẩu, lưu thông và tiêu dùng sản phẩm, hàng hóa.

Trong đó có các sự kiện như xuất hóa đơn, ghi nhận thời điểm cơ quan hải quan quyết định thông quan cùng những sự kiện khác trong chuỗi cung ứng theo quy định.

Tổ chức, cá nhân chịu trách nhiệm đối với từng sự kiện trọng yếu có trách nhiệm khởi tạo chứng chỉ số tương ứng thông qua mã UID của sản phẩm, hàng hóa, trừ trường hợp dữ liệu đã được đồng bộ về Cơ sở dữ liệu quốc gia về sản phẩm, hàng hóa.

Chứng chỉ số có giá trị như bản chính

Đối với hàng hóa có mức độ rủi ro cao, các chứng nhận chất lượng, giấy chứng nhận xuất xứ, chứng nhận hợp quy, hợp chuẩn và các giấy tờ liên quan sẽ được số hóa, xác thực, kết nối và đồng bộ với Nền tảng quốc gia theo lộ trình, tiêu chuẩn dữ liệu do cơ quan có thẩm quyền quy định.

Với sản phẩm, hàng hóa có mức độ rủi ro trung bình và thấp, việc số hóa các loại giấy tờ này được khuyến khích thực hiện.

Đáng chú ý, Nghị định quy định các chứng chỉ số về chất lượng, xuất xứ, hợp quy, hợp chuẩn và các giấy tờ khác đã được khởi tạo trên Nền tảng quốc gia có giá trị sử dụng như bản chính.

Quy định này được kỳ vọng tạo thuận lợi cho việc kiểm tra, đối chiếu thông tin về sản phẩm, hàng hóa, đồng thời tăng khả năng xác minh nguồn gốc trong quá trình lưu thông trên thị trường.

Nghị định áp dụng đối với cơ quan nhà nước; tổ chức, cá nhân tham gia sản xuất, chế biến, gia công, kinh doanh, phân phối, nhập khẩu, vận chuyển và lưu kho sản phẩm, hàng hóa; các tổ chức cung cấp dịch vụ xác thực điện tử cùng những tổ chức, cá nhân khai thác, sử dụng thông tin trên Nền tảng quốc gia và Cơ sở dữ liệu quốc gia về sản phẩm, hàng hóa.