Tại Kỳ họp thứ 2 Quốc hội khóa XVI đã chính thức thông qua Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá. Với 6 nhóm chính sách trọng tâm, quy định mới tạo hành lang pháp lý vững chắc nhằm ngăn chặn thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng, kiểm soát chặt chẽ hoạt động kinh doanh và bảo vệ thế hệ trẻ trước khói thuốc.
Mở rộng khái niệm thuốc lá
Luật sửa đổi, bổ sung khái niệm thuốc lá theo hướng bao quát các loại sản phẩm thuốc lá hiện có và các sản phẩm mới phát sinh trên thị trường.
Theo đó, thuốc lá bao gồm: Sản phẩm được sản xuất từ toàn bộ hoặc một phần nguyên liệu thuốc lá như: thuốc lá điếu, xì gà, thuốc lá sợi, thuốc lào, túi ngậm nicotine, shisha; Thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng; Các sản phẩm thuốc lá khác do Chính phủ quy định căn cứ tình hình thực tế.

Đáng chú ý, Luật bổ sung định nghĩa cụ thể về thuốc lá điện tử và thuốc lá nung nóng, xác định các thành phần tối thiểu cấu thành sản phẩm. Đồng thời, mở rộng khái niệm nguyên liệu thuốc lá, bao gồm lá thuốc lá dưới các dạng khác nhau, chất có chứa nicotine được sử dụng cho thuốc lá và các chất, nguyên liệu thay thế khác được sử dụng cho thuốc lá.
Việc bổ sung, làm rõ các khái niệm này nhằm tạo cơ sở pháp lý để nhận diện, phân loại và kiểm soát các sản phẩm thuốc lá, tránh tình trạng lợi dụng sự khác biệt về tên gọi, thành phần, cấu tạo hoặc hình thức sản phẩm để né tránh quy định pháp luật.
Một trong những nội dung trọng tâm là sửa đổi toàn diện Điều 9 về các hành vi bị nghiêm cấm, theo hướng kiểm soát chặt chẽ từ khâu sản xuất, kinh doanh, lưu thông đến sử dụng sản phẩm.
Bảo vệ trẻ em trước tác hại của thuốc lá
Luật sửa đổi quy định về nguyên tắc bảo đảm quyền của mọi người, đặc biệt là phụ nữ, trẻ em và các đối tượng dễ bị tổn thương khác, được sống, học tập và làm việc trong môi trường không có khói thuốc lá.
Việc bảo đảm môi trường không khói thuốc không chỉ nhằm bảo vệ người không hút thuốc khỏi tác hại của khói thuốc thụ động, mà còn góp phần xây dựng môi trường sống, học tập và làm việc an toàn, lành mạnh, đặc biệt tại các cơ sở giáo dục và những địa điểm có nhiều trẻ em.

Luật cũng bổ sung yêu cầu bảo đảm mọi người được thông tin đầy đủ về tác hại của thuốc lá, bao gồm thông tin bằng tiếng dân tộc với nội dung và hình thức phù hợp với đồng bào dân tộc thiểu số.
Bảo vệ trẻ em và thanh thiếu niên là một trong những định hướng quan trọng xuyên suốt các nội dung sửa đổi của Luật. Luật tiếp tục quy định nghiêm cấm: Người chưa đủ 18 tuổi sử dụng, mua, bán thuốc lá; Sử dụng người chưa đủ 18 tuổi mua, bán thuốc lá; Bán, cung cấp thuốc lá cho người chưa đủ 18 tuổi; Sử dụng hình ảnh thuốc lá trên báo chí, xuất bản phẩm và các sản phẩm dành riêng cho người chưa đủ 18 tuổi, trừ trường hợp phục vụ công tác tuyên truyền, phổ biến, thông tin, giáo dục, truyền thông về phòng, chống tác hại của thuốc lá.
Đáng chú ý, Luật sửa đổi quy định, không được bán thuốc lá nếu người mua không chứng minh được đủ tuổi mua thuốc lá. Đây là biện pháp quan trọng nhằm tăng trách nhiệm của người bán, không chỉ dừng lại ở việc nghiêm cấm bán thuốc lá cho người chưa đủ 18 tuổi mà còn đặt ra yêu cầu kiểm tra, xác minh độ tuổi người mua trước khi thực hiện giao dịch.
Luật còn bổ sung quy định nghiêm cấm hành vi vận động, ép buộc người khác sử dụng thuốc lá; đe dọa, cản trở, trả thù, xúc phạm, xâm hại người yêu cầu, nhắc nhở, phản ánh, tố giác hành vi hút thuốc lá tại địa điểm có quy định cấm.
Đồng bộ các công cụ pháp lý
Với các nội dung sửa đổi, bổ sung, Luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá (sửa đổi) hướng tới hoàn thiện đồng bộ các công cụ pháp lý để kiểm soát thuốc lá trên nhiều phương diện: xác định rõ phạm vi sản phẩm; ngăn chặn các sản phẩm thuốc lá mới và hành vi sử dụng; kiểm soát sản lượng, nguồn cung; hạn chế quảng cáo, tiếp thị, trưng bày; bảo đảm môi trường không khói thuốc và tăng cường trách nhiệm bảo vệ người chưa đủ 18 tuổi.
Đặc biệt, việc kết hợp các biện pháp cấm đối với thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng và các sản phẩm thuộc diện cấm với các giải pháp kiểm soát thuốc lá truyền thống thể hiện định hướng tăng cường phòng ngừa, kiểm soát từ sớm, từ xa, hạn chế khả năng tiếp cận thuốc lá và giảm tác động tiêu cực đến sức khỏe cộng đồng.
Việc hoàn thiện và tổ chức thực hiện hiệu quả các quy định của Luật sẽ góp phần nâng cao hiệu lực quản lý nhà nước, bảo vệ quyền được sống trong môi trường không khói thuốc, đặc biệt bảo vệ trẻ em và thanh thiếu niên trước tác hại của thuốc lá, hướng tới một thế hệ tương lai khỏe mạnh và một cộng đồng không khói thuốc.