TAND khu vực 2 - Bắc Ninh: Giữ vững cán cân công lý, vì nhân dân phục vụ

Trong bối cảnh địa bàn công nghiệp phát triển nhanh, khối lượng công việc ngày càng lớn, TAND khu vực 2 - Bắc Ninh đang từng bước khẳng định một hướng đi rõ ràng: Tổ chức bộ máy có thể thay đổi, nhưng yêu cầu nâng cao chất lượng xét xử, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của người dân, doanh nghiệp và phụng sự công lý luôn phải được đặt ở vị trí trung tâm.

Sự chuyển dịch mô hình: Tinh gọn, áp lực và trách nhiệm mới

Từ ngày 01/7/2025, TAND khu vực 2 - Bắc Ninh chính thức hoạt động theo mô hình tổ chức mới. Sự thay đổi này không chỉ là việc sắp xếp lại bộ máy, mà còn đặt ra yêu cầu đổi mới trong cách thức tổ chức, điều hành và thực hiện nhiệm vụ tư pháp.

Với một đơn vị hoạt động trên địa bàn có tốc độ đô thị hóa, công nghiệp hóa nhanh, áp lực công việc cũng theo đó gia tăng. Các quan hệ dân sự, hôn nhân và gia đình, kinh doanh thương mại, lao động ngày càng đa dạng; nhiều tranh chấp phát sinh từ những quan hệ xã hội, kinh tế mới. Trong khi đó, các vụ án hành chính thường đòi hỏi việc nghiên cứu kỹ hồ sơ chuyên ngành, nhất là những lĩnh vực liên quan đến đất đai và hoạt động quản lý nhà nước.

Trong bối cảnh ấy, điều quan trọng không chỉ là nhanh chóng ổn định tổ chức, mà còn phải bảo đảm hoạt động xét xử được duy trì liên tục, không để việc thay đổi mô hình ảnh hưởng đến quyền và lợi ích hợp pháp của người dân, cơ quan, tổ chức và doanh nghiệp.

Ngay từ những ngày đầu, cấp ủy và lãnh đạo TAND khu vực 2 - Bắc Ninh đã tập trung ổn định tư tưởng cán bộ, bố trí công việc phù hợp, giữ vững kỷ luật, kỷ cương và duy trì nền nếp chuyên môn. Tinh thần xuyên suốt là bộ máy có thể tinh gọn hơn, nhưng trách nhiệm của mỗi cán bộ Tòa án phải ngày càng rõ hơn, cao hơn trước yêu cầu ngày càng lớn của thực tiễn.

Áp lực đó thể hiện khá rõ qua số lượng vụ án, vụ việc phải giải quyết. Nếu trong năm công tác 2025, đơn vị thụ lý 2.448 vụ, việc và giải quyết 2.382 vụ, việc thì đến ngày 26/9/2026, khi năm công tác chưa kết thúc, số vụ, việc thụ lý đã lên tới 2.704, trong đó đã giải quyết 2.497 vụ, việc.

Số liệu này cho thấy khối lượng công việc tiếp tục tăng, đồng thời đặt ra một yêu cầu không dễ dàng: làm thế nào để giải quyết nhiều vụ việc hơn nhưng chất lượng xét xử vẫn phải được giữ vững và từng bước nâng lên.

Đó cũng chính là một trong những thước đo quan trọng đối với hiệu quả vận hành của mô hình mới.

Nâng cao chất lượng xét xử - Thước đo năng lực phụng sự công lý

Nếu việc ổn định tổ chức là nền tảng, thì chất lượng xét xử mới là yếu tố quyết định niềm tin của người dân đối với Tòa án.

Tại TAND khu vực 2 - Bắc Ninh, yêu cầu về tiến độ luôn được đặt song song với chất lượng và trách nhiệm của người tiến hành tố tụng.

Trong năm 2026, đơn vị tích cực hưởng ứng các phong trào thi đua của ngành, đặc biệt là đợt cao điểm 90 ngày giải quyết đơn, các loại vụ việc và hoàn thành các chỉ tiêu, nhiệm vụ công tác năm 2026.

Điểm đáng chú ý là phong trào thi đua không được triển khai theo hướng chạy theo số lượng, mà được gắn trực tiếp với từng công việc cụ thể.

Mỗi Thẩm phán chủ động rà soát hồ sơ được giao; những vụ án có đủ điều kiện giải quyết được tập trung hoàn thiện thủ tục, sớm đưa ra xét xử; những hồ sơ còn vướng mắc được phân tích nguyên nhân để tìm hướng tháo gỡ; các vụ án tạm đình chỉ được thường xuyên kiểm tra căn cứ, hạn chế việc kéo dài không cần thiết.

Thi đua vì thế không chỉ thể hiện ở những con số cuối kỳ, mà hiện diện trong từng ngày làm việc, từng hồ sơ và từng quyết định tố tụng.

Tính đến ngày 26/9/2026, đơn vị đã giải quyết 2.497/2.704 vụ, việc, đạt tỷ lệ 92,4%. Tuy nhiên, điều đáng nói hơn cả là kết quả này đạt được trong bối cảnh số lượng vụ, việc phải thụ lý tiếp tục tăng đáng kể.

Đúng người, đúng tội, đúng pháp luật

Đối với án hình sự, yêu cầu trước hết vẫn là bảo đảm xét xử đúng người, đúng tội, đúng pháp luật; không làm oan người vô tội, không bỏ lọt tội phạm.

Trong điều kiện áp lực giải quyết án lớn, nguyên tắc này càng phải được đặt lên hàng đầu.

Một vụ án được giải quyết nhanh nhưng thiếu thận trọng không thể được coi là hiệu quả. Ngược lại, giá trị của hoạt động xét xử nằm ở việc mỗi phán quyết phải có căn cứ pháp luật, được hình thành trên cơ sở xem xét đầy đủ chứng cứ, tranh tụng công khai và đánh giá khách quan toàn bộ vụ án.

Bởi vậy, việc tăng tốc trong các đợt thi đua cao điểm luôn phải đi cùng yêu cầu kiểm soát chất lượng xét xử.

Đổi mới tranh tụng, nâng cao chất lượng phiên tòa

Cùng với việc bảo đảm xét xử đúng pháp luật, nâng cao chất lượng tranh tụng tại phiên tòa tiếp tục là một trong những nội dung quan trọng của cải cách tư pháp.

Trong quá trình xét xử, Thẩm phán không chỉ điều hành thủ tục mà còn phải tạo điều kiện để các bên thực hiện đầy đủ quyền trình bày, tranh luận, cung cấp chứng cứ và bảo vệ quan điểm của mình theo quy định pháp luật.

Vai trò của Hội đồng xét xử vì vậy được đặt trong yêu cầu giữ sự khách quan, công tâm, điều hành tranh tụng đúng trọng tâm, làm rõ những vấn đề còn mâu thuẫn và bảo đảm phán quyết được xây dựng trên cơ sở những nội dung đã được xem xét công khai tại phiên tòa.

Chất lượng của một bản án không chỉ nằm ở việc áp dụng đúng điều luật, mà còn ở cách lập luận chặt chẽ, rõ ràng và đủ sức thuyết phục.

Một phán quyết “thấu tình, đạt lý” không phải là sự dung hòa cảm tính, mà là kết quả của việc áp dụng pháp luật trên cơ sở hiểu đúng bản chất vụ việc, quyền và nghĩa vụ của các bên cũng như những tình tiết cụ thể của từng vụ án. Để nâng cao chất lượng này, tính đến ngày 26/9/2026, TAND khu vực 2 đã tổ chức 30 phiên tòa rút kinh nghiệm.

Qua mỗi phiên tòa, kỹ năng điều hành, xét hỏi, tranh tụng, xử lý tình huống và áp dụng pháp luật được nhìn nhận lại từ thực tiễn. Đây là một hình thức tự đào tạo thiết thực, giúp đội ngũ Thẩm phán, Thư ký học hỏi từ chính những vụ án đã được giải quyết.

Đáng chú ý, trong năm 2026, đơn vị đã đề xuất 01 bản án có hiệu lực pháp luật làm nguồn để nghiên cứu, phát triển thành án lệ. Đây cũng là một cách để những kinh nghiệm, cách tiếp cận pháp lý có giá trị từ thực tiễn xét xử được phát hiện và đóng góp vào việc thống nhất áp dụng pháp luật.

Hòa giải để tháo gỡ tận gốc tranh chấp

Đối với các vụ việc dân sự, hôn nhân và gia đình, kinh doanh thương mại, lao động, hiệu quả giải quyết không chỉ được đo bằng số lượng bản án được tuyên.

Trong nhiều trường hợp, giá trị lớn nhất lại nằm ở việc giúp các bên tìm được tiếng nói chung.

Khi một tranh chấp được hòa giải thành, không chỉ vấn đề pháp lý được tháo gỡ mà những mâu thuẫn trong quan hệ gia đình, dân sự hay kinh doanh cũng có cơ hội được hàn gắn.

Chính vì vậy, công tác hòa giải, đối thoại luôn được TAND khu vực 2 chú trọng trong quá trình giải quyết vụ việc.

Đến ngày 26/9/2026, đơn vị đã hòa giải thành, đối thoại thành 1.447/2.001 vụ, việc, đạt tỷ lệ chung 72%.

Đằng sau con số này là một cách tiếp cận mang tính phục vụ: Tòa án không chỉ đưa ra phán quyết, mà trong những trường hợp pháp luật cho phép còn tạo điều kiện để các bên tự giải quyết mâu thuẫn trên cơ sở tự nguyện, bình đẳng và đúng pháp luật.

Cách giải quyết này vừa tiết kiệm thời gian, chi phí, vừa góp phần tạo thuận lợi cho việc thi hành kết quả giải quyết, đồng thời hạn chế nguy cơ phát sinh những tranh chấp mới.

Chuyển đổi số để công lý được tiếp cận thuận lợi hơn

Một điểm nhấn khác trong quá trình đổi mới hoạt động của TAND khu vực 2 - Bắc Ninh là việc gắn nhiệm vụ chuyên môn với chuyển đổi số.

Nếu trước đây công nghệ thông tin chủ yếu hỗ trợ công tác hành chính thì hiện nay các nền tảng số ngày càng đi sâu vào hoạt động chuyên môn.

Trong năm công tác 2026, đơn vị đã tổ chức 31 phiên tòa trực tuyến, công bố 427 bản án, quyết định trên Cổng thông tin điện tử của Tòa án. 31/31 công chức có chức danh tư pháp đã được cấp tài khoản và tham gia sử dụng, tương tác trên phần mềm Trợ lý ảo.

Những công cụ này giúp Thẩm phán thuận lợi hơn trong việc tra cứu pháp luật, tham khảo thực tiễn xét xử, quản lý thông tin và xử lý công việc.

Ở chiều ngược lại, việc công khai bản án, quyết định cũng góp phần nâng cao tính minh bạch trong hoạt động xét xử, giúp người dân có thêm điều kiện tiếp cận các phán quyết của Tòa án.

Xét xử trực tuyến cũng mở ra một phương thức tổ chức phiên tòa linh hoạt hơn trong những trường hợp phù hợp, từng bước tạo nền tảng cho quá trình xây dựng Tòa án điện tử.

Chuyển đổi số vì thế không phải là một mục tiêu tách rời công tác xét xử, mà hướng tới một giá trị thiết thực hơn: làm cho hoạt động tư pháp hiệu quả, minh bạch và thuận lợi hơn đối với người dân.

Đưa pháp luật đến gần hơn với mọi người dân

Sứ mệnh của Tòa án không chỉ được thể hiện trong phòng xử án.

Với đặc thù hoạt động trên địa bàn công nghiệp phát triển, tập trung đông doanh nghiệp và người lao động, TAND khu vực 2 - Bắc Ninh còn chú trọng việc đưa pháp luật đến gần hơn với đời sống.

Thực tiễn xét xử cho thấy nhiều hành vi vi phạm bắt nguồn từ nhận thức pháp luật còn hạn chế. Vì vậy, tuyên truyền, phổ biến pháp luật không chỉ là hoạt động bổ trợ mà còn có ý nghĩa phòng ngừa từ sớm, từ xa.

Một trong những hoạt động tiêu biểu là phiên tòa giả định kết hợp chuyên đề tuyên truyền về ma túy được tổ chức tại Công ty Luxshare ICT Việt Nam, KCN Quang Châu, phường Nếnh.

Việc đưa một phiên tòa giả định vào doanh nghiệp tạo ra cách tiếp cận gần gũi hơn đối với người lao động. Thay vì chỉ tiếp nhận những quy định khô cứng qua văn bản, họ được theo dõi một tình huống pháp lý cụ thể, hiểu rõ hơn hậu quả của hành vi vi phạm và trách nhiệm pháp lý mà người phạm tội phải đối mặt.

Đối với một doanh nghiệp tập trung đông lao động trẻ, chuyên đề về ma túy cũng có ý nghĩa đặc biệt trong việc nâng cao nhận thức, kỹ năng phòng tránh và ý thức tự bảo vệ mình trước những nguy cơ trong đời sống xã hội.

Bên cạnh đó, TAND khu vực 2 còn tổ chức 04 phiên tòa xét xử lưu động trên địa bàn đối với các tội phạm về ma túy và tàng trữ hàng cấm là pháo nổ.

Những phiên tòa này không chỉ thực hiện chức năng xét xử, mà còn mang ý nghĩa giáo dục và phòng ngừa chung.

Khi một vụ án được xét xử ngay tại địa bàn, tác động cảnh báo của bản án được truyền tải trực tiếp tới cộng đồng. Với các loại tội phạm như ma túy hay tàng trữ pháo nổ, việc xét xử lưu động góp phần giúp người dân nhận thức rõ hơn về hậu quả pháp lý của hành vi vi phạm, từ đó nâng cao ý thức chấp hành pháp luật.

Nếu phiên tòa tại trụ sở thể hiện chức năng xét xử của Tòa án, thì những phiên tòa giả định và xét xử lưu động còn cho thấy một phương diện khác: đưa pháp luật đến gần với người dân để công lý không chỉ được thực thi mà còn được hiểu và tôn trọng.

Đồng hành cùng doanh nghiệp bằng một môi trường pháp lý ổn định

Trong một địa bàn công nghiệp phát triển, chất lượng hoạt động tư pháp có mối liên hệ trực tiếp với môi trường đầu tư, kinh doanh.

Doanh nghiệp cần một môi trường mà ở đó quyền sở hữu, quyền hợp đồng và các quyền lợi hợp pháp được bảo vệ; các tranh chấp phát sinh được giải quyết bằng một cơ chế minh bạch, công bằng và có thể dự liệu.

Ở góc độ đó, mỗi vụ án kinh doanh thương mại, lao động hay dân sự được giải quyết đúng pháp luật không chỉ là giải quyết mâu thuẫn giữa các bên, mà còn góp phần củng cố niềm tin vào môi trường pháp lý.

Một nền tư pháp hoạt động hiệu quả giúp doanh nghiệp yên tâm hơn khi đầu tư, giao kết hợp đồng, tuyển dụng lao động và tổ chức sản xuất, kinh doanh.

Sự đồng hành của Tòa án với doanh nghiệp vì vậy không phải là sự hỗ trợ theo nghĩa ưu ái, mà là góp phần bảo đảm một môi trường pháp lý minh bạch, bình đẳng, nơi quyền và lợi ích hợp pháp của mọi chủ thể đều được tôn trọng và bảo vệ.

Phiên tòa giả định tại Công ty Luxshare ICT Việt Nam cũng là một biểu hiện sinh động của cách tiếp cận đó. Tòa án không chỉ xuất hiện khi tranh chấp, vi phạm đã xảy ra, mà còn chủ động đưa pháp luật đến nơi người lao động đang làm việc, góp phần phòng ngừa rủi ro pháp lý ngay từ cơ sở.

Qua đó, hình ảnh người cán bộ Tòa án không chỉ gắn với phòng xử án, mà còn gần hơn với người dân, doanh nghiệp và thực tiễn đời sống.

Tiếp tục sứ mệnh phụng sự công lý

Hơn một năm vận hành theo mô hình mới là quãng thời gian chưa dài, nhưng đủ để TAND khu vực 2 - Bắc Ninh từng bước định hình phương thức hoạt động trong một bối cảnh mới.

Từ việc nhanh chóng ổn định tổ chức, thích ứng với khối lượng công việc gia tăng đến triển khai đợt thi đua cao điểm giải quyết án; từ nâng cao chất lượng tranh tụng, hòa giải, tổ chức phiên tòa rút kinh nghiệm đến đẩy mạnh chuyển đổi số; từ phòng xử án đến những phiên tòa giả định, phiên tòa lưu động tại cơ sở – tất cả đều hướng tới một mục tiêu chung "nâng cao chất lượng phục vụ công lý".

Ở đó, những con số về tỷ lệ giải quyết án chỉ là một phần của kết quả. Điều quan trọng hơn là mỗi vụ án có được giải quyết khách quan, đúng pháp luật hay không; quyền của người dân có được bảo đảm hay không; tranh chấp có được xử lý kịp thời hay không; bản án có đủ sức thuyết phục và hoạt động của Tòa án có tạo dựng được niềm tin trong xã hội hay không.

Bởi phía sau mỗi hồ sơ không chỉ là một chỉ tiêu nghiệp vụ, mà là quyền, lợi ích và đôi khi là cuộc sống, sinh kế của một cá nhân, một gia đình hoặc một doanh nghiệp.

Chính vì vậy, phong trào thi đua cao điểm chỉ thực sự có ý nghĩa khi được chuyển hóa thành trách nhiệm trong từng hồ sơ, từng phiên tòa và từng phán quyết.

Phát huy những kết quả đã đạt được, TAND khu vực 2 - Bắc Ninh tiếp tục hướng tới xây dựng đội ngũ cán bộ tư pháp bản lĩnh, chuyên nghiệp, liêm chính; nâng cao chất lượng xét xử; đẩy mạnh cải cách tư pháp, chuyển đổi số và chủ động đưa pháp luật đến gần hơn với người dân, doanh nghiệp.

Đó cũng là hành trình để TAND khu vực 2 tiếp tục thực hiện sứ mệnh bảo vệ công lý, bảo vệ quyền con người, quyền và lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân, góp phần giữ vững trật tự, kỷ cương và tạo dựng môi trường ổn định cho sự phát triển của thành phố Bắc Ninh trong giai đoạn mới.