Tòa án địa phương

TAND hai cấp tỉnh Sơn La: Từng bước hiện thực hóa nền tư pháp gần dân

Văn Lịnh • 07/06/2026 - 19:33

Sau một năm triển khai mô hình Tòa án 3 cấp gắn với vận hành chính quyền địa phương 2 cấp, hệ thống TAND hai cấp tỉnh Sơn La đã từng bước khẳng định hiệu quả trong tổ chức bộ máy, nâng cao chất lượng xét xử, tăng cường tính chuyên nghiệp trong hoạt động tư pháp. Tuy nhiên, với đặc thù là tỉnh miền núi, biên giới có địa bàn rộng, việc vận hành mô hình mới cũng đặt ra không ít khó khăn, thách thức.

“

Tinh gọn bộ máy, nâng cao hiệu quả hoạt động

Thực hiện chủ trương, hướng dẫn của Trung ương và TANDTC về sắp xếp, tinh gọn tổ chức bộ máy, TAND hai cấp tỉnh Sơn La đã hoàn thành việc chuyển đổi từ mô hình 12 TAND cấp huyện sang 6 TAND khu vực. Đây là bước chuyển quan trọng từ mô hình tổ chức theo đơn vị hành chính sang tổ chức theo khu vực xét xử, phù hợp với yêu cầu cải cách tư pháp trong giai đoạn mới.

Sau khi mô hình Tòa án 3 cấp gắn với vận hành chính quyền địa phương 2 cấp chính thức được triển khai, hệ thống Tòa án trên địa bàn tỉnh Sơn La đã từng bước ổn định tổ chức, bảo đảm hoạt động xét xử được duy trì liên tục, không làm gián đoạn việc giải quyết các loại vụ, việc theo quy định của pháp luật. Quá trình vận hành bước đầu cho thấy mô hình mới đã tạo ra những chuyển biến nhất định cả về tổ chức bộ máy, phương thức quản lý điều hành và chất lượng hoạt động tư pháp.

Ông Nguyễn Minh Hải - Tỉnh ủy viên, Bí thư Đảng ủy, Chánh án TAND tỉnh Sơn La.

Tuy vậy, Sơn La là tỉnh miền núi, biên giới, có diện tích rộng, địa hình chia cắt, giao thông đi lại còn nhiều khó khăn; dân cư phân bố không đồng đều, nhiều xã vùng sâu, vùng xa, vùng đồng bào dân tộc thiểu số chiếm tỷ lệ lớn.

Đây là áp lực không nhỏ đối với hoạt động xác minh, thu thập chứng cứ, tổ chức phiên tòa lưu động cũng như tiếp cận đương sự tại các xã vùng sâu, vùng xa, vùng đồng bào dân tộc thiểu số.

Số lượng biên chế hiện có tại các đơn vị TAND hai cấp tỉnh Sơn La vẫn còn thiếu so với chỉ tiêu biên chế được giao; đặc biệt biên chế còn đang thiếu 10 Thẩm phán.

Ngoài ra, cơ sở vật chất và hạ tầng công nghệ thông tin tại một số đơn vị cũng chưa đáp ứng đầy đủ yêu cầu nhiệm vụ trong bối cảnh chuyển đổi số đang được đẩy mạnh. Khối lượng hồ sơ cần số hóa rất lớn, nhưng trang thiết bị phục vụ công tác này còn hạn chế, ảnh hưởng đến tiến độ triển khai các nhiệm vụ xây dựng Tòa án điện tử.

Bên cạnh đó, một số quy định hướng dẫn liên quan đến tổ chức và hoạt động của TAND khu vực vẫn đang trong quá trình hoàn thiện, dẫn đến những vướng mắc nhất định trong cơ chế phối hợp và quản lý nghiệp vụ.

“

Kết quả sau 1 năm vận hành mô hình mới: Vượt qua khó khăn, TAND tỉnh Sơn La tiếp tục phát huy vai trò trung tâm trong quản lý, điều hành, hướng dẫn nghiệp vụ đối với các TAND khu vực.

Từ ngày 01/7/2025 - 30/4/2026, TAND hai cấp tỉnh Sơn La đã thụ lý 3373 vụ, việc; giải quyết, xét xử 2746 vụ, việc, đạt tỷ lệ 81%, trong đó: Án Hình sự: Thụ lý 1044 vụ/ 1529 bị cáo; giải quyết, xét xử 910 vụ/ 1287 bị cáo; đạt tỷ lệ 87%; Án Dân sự: Thụ lý 549 vụ, việc; giải quyết, xét xử 400 vụ, việc; tỷ lệ 73%; Án Hôn nhân và gia đình: Thụ lý 1692 vụ, việc; giải quyết, xét xử 1374 vụ việc; tỷ lệ 81,2%; Án Hành chính: Thụ lý 18 vụ, việc; giải quyết, xét xử 11 vụ việc; tỷ lệ 61%; Án Lao động: Thụ lý 01 vụ, việc; giải quyết, xét xử 01 vụ việc; tỷ lệ 100%; Án Kinh doanh, thương mại: Thụ lý 69 vụ, việc; giải quyết, xét xử 50 vụ việc (tỷ lệ 72%).

Việc tiếp nhận, giải quyết các vụ án từ các TAND cấp huyện cũ được thực hiện khẩn trương, khoa học, không để tồn đọng, bảo đảm quyền và lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân. Các đơn vị TAND khu vực tiếp nhận vụ án đã tiến hành thụ lý, giải quyết theo đúng chức năng, nhiệm vụ.

“

Qua thực tiễn bước đầu cho thấy, mô hình TAND 3 cấp không chỉ góp phần nâng cao hiệu quả giải quyết án về mặt số lượng mà quan trọng hơn là từng bước nâng cao chất lượng xét xử, củng cố niềm tin của người dân đối với hoạt động tư pháp, đáp ứng yêu cầu xây dựng nền tư pháp chuyên nghiệp, hiện đại và gần dân hơn

- Chánh án TAND tỉnh Sơn La Nguyễn Minh Hải.

Sau khi sáp nhập, tiến độ giải quyết các loại án bảo đảm yêu cầu về thời hạn luật định và chỉ tiêu công tác do TANDTC giao. Chất lượng xét xử tiếp tục được duy trì ổn định; tỷ lệ bản án, quyết định bị hủy, sửa do nguyên nhân chủ quan của Thẩm phán thấp hơn chỉ tiêu TANDTC và Quốc hội giao, phản ánh sự chuyển biến tích cực trong kỹ năng xét xử và việc áp dụng pháp luật thống nhất giữa các đơn vị. Đối với các vụ án phức tạp, nhạy cảm hoặc có tính chất điển hình, TAND tỉnh đã kịp thời trao đổi nghiệp vụ, tổ chức rút kinh nghiệm nhằm hạn chế sai sót phát sinh.

Đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin và chuyển đổi số trong hoạt động chuyên môn

“

Thực hiện cao điểm 90 ngày đêm làm sạch dữ liệu hôn nhân và triển khai cắt giảm thủ tục xác nhận tình trạng hôn nhân. TAND hai cấp tỉnh Sơn La đã số hóa 19.205 hồ sơ, đạt 100% yêu cầu đề ra.

Thời gian qua, các cuộc họp trực tuyến, trao đổi nghiệp vụ từ xa giữa TAND tỉnh và các TAND khu vực được duy trì thường xuyên, giúp khắc phục những hạn chế do khoảng cách địa lý của một tỉnh miền núi rộng lớn.

Đến nay, toàn bộ hồ sơ các loại án tại TAND hai cấp tỉnh Sơn La đã được số hóa phục vụ công tác quản lý, lưu trữ và khai thác dữ liệu điện tử. Riêng trong đợt cao điểm làm sạch dữ liệu hôn nhân, ngành Tòa án Sơn La đã hoàn thành số hóa 19.205 hồ sơ, đạt 100% yêu cầu đề ra.

Việc sử dụng văn bản điện tử, chữ ký số, quản lý điều hành trên môi trường số đang từng bước thay đổi phương thức làm việc truyền thống, góp phần nâng cao hiệu quả quản lý, giảm thời gian xử lý công việc và tăng tính công khai, minh bạch trong hoạt động tư pháp.

Qua một năm vận hành, mô hình Tòa án 3 cấp tại Sơn La đã chứng minh tính đúng đắn của chủ trương cải cách tư pháp, góp phần nâng cao chất lượng xét xử, tinh gọn bộ máy và tăng cường hiệu lực, hiệu quả hoạt động của hệ thống Tòa án.

Tuy nhiên, để mô hình này phát huy hiệu quả cao hơn nữa, cần tiếp tục hoàn thiện hành lang pháp lý, bổ sung biên chế còn thiếu, đầu tư đồng bộ cơ sở vật chất, hạ tầng số và hệ thống xét xử trực tuyến, nhất là đối với các địa phương miền núi, vùng sâu, vùng xa.

Với những kết quả bước đầu đạt được, cùng quyết tâm đổi mới và chuyển đổi số mạnh mẽ, TAND hai cấp tỉnh Sơn La đang từng bước hiện thực hóa mục tiêu xây dựng nền tư pháp chuyên nghiệp, hiện đại, phục vụ nhân dân tốt hơn, bảo đảm quyền tiếp cận công lý của người dân trong mọi điều kiện địa lý và xã hội.

Bên cạnh nhiệm vụ chuyên môn, nâng cao chất lượng xét xử và giải quyết các loại án, trong năm qua TAND tỉnh Sơn La còn đặc biệt quan tâm, đẩy mạnh các hoạt động an sinh xã hội, thiện nguyện vì cộng đồng. Với tinh thần sẻ chia, trách nhiệm và nhân văn, đơn vị đã tích cực vận động cán bộ, công chức, người lao động tham gia nhiều chương trình ý nghĩa hướng về vùng sâu, vùng xa, vùng đồng bào dân tộc thiểu số còn nhiều khó khăn.

Những việc làm ý nghĩa đó không chỉ góp phần lan tỏa hình ảnh người cán bộ Tòa án gần dân, vì dân mà còn thể hiện trách nhiệm xã hội, tinh thần tương thân tương ái, góp phần củng cố niềm tin của nhân dân đối với hệ thống Tòa án.