Lào Cai: Bảo đảm kiểm soát an toàn thực phẩm nhưng không làm chậm thông quan

Để nắm bắt được công tác chuẩn bị và những vấn đề cần lưu ý trong quá trình triển khai, phóng viên Báo Công lý đã có cuộc trao đổi với ông Nguyễn Tiến Nam, Phó Chi cục trưởng Chi cục Kiểm dịch thực vật vùng VIII, Bộ NN&MT.

Phóng viên: Thưa ông, việc phân cấp nhiệm vụ kiểm tra nhà nước về an toàn thực phẩm nhập khẩu theo Thông tư số 22/2026/TT-BNNMT của Bộ NN&MT cho các tỉnh có ý nghĩa như thế nào?

Ông Nguyễn Tiến Nam: Theo Thông tư số 22/2026/TT-BNNMT của Bộ Nông nghiệp và Môi trường, từ ngày 01/9/2026, tỉnh Lào Cai sẽ chính thức tiếp nhận, thực hiện nhiệm vụ kiểm tra nhà nước về an toàn thực phẩm đối với thực phẩm nhập khẩu thuộc phạm vi quản lý của Bộ.

Việc phân cấp góp phần phát huy tính chủ động, nâng cao trách nhiệm của cơ quan chuyên môn tại địa phương, đồng thời giúp quá trình tiếp nhận, xử lý hồ sơ được thực hiện sát với tình hình hoạt động xuất, nhập khẩu tại cửa khẩu.

Tuy nhiên, đây là nhiệm vụ có khối lượng công việc lớn, thời gian giải quyết hồ sơ ngắn và liên quan trực tiếp đến tiến độ thông quan hàng hóa. Vì vậy, cán bộ thực hiện nhiệm vụ phải nắm chắc quy định, thành thạo quy trình nghiệp vụ và có khả năng xử lý linh hoạt những tình huống phát sinh.

Phóng viên: Công tác chuẩn bị cho việc chuyển giao nhiệm vụ đã được các đơn vị triển khai như thế nào tại địa bàn tỉnh Lào Cai thưa ông?

Ông Nguyễn Tiến Nam: Thời gian qua, cán bộ Chi cục Chất lượng và Phát triển nông thôn thuộc Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Lào Cai đã tham gia các lớp tập huấn để tiếp cận quy định và quy trình thực hiện nhiệm vụ mới.

Trong những ngày cuối tháng 8, Chi cục Kiểm dịch thực vật vùng VIII liên tục phối hợp hướng dẫn cán bộ địa phương thực hành trực tiếp trên từng bộ hồ sơ. Nếu các lớp tập huấn trước đây chủ yếu cung cấp kiến thức tổng quát thì đợt hướng dẫn này tập trung vào từng thao tác và từng công việc cụ thể, theo phương châm “cầm tay chỉ việc”.

Qua đó, cán bộ được hướng dẫn cách xác định thành phần hồ sơ, nhận diện sản phẩm thuộc phạm vi quản lý của Bộ Nông nghiệp và Môi trường, lựa chọn phương thức kiểm tra và thực hiện các bước xử lý theo đúng quy định.

Phóng viên: Những nội dung nghiệp vụ nào được đặc biệt chú trọng trong quá trình hướng dẫn?

Ông Nguyễn Tiến Nam: Một trong những nội dung quan trọng là xác định đúng phương thức kiểm tra đối với từng lô hàng, bao gồm kiểm tra chặt, kiểm tra thông thường và kiểm tra giảm; đồng thời nắm vững điều kiện chuyển đổi giữa các phương thức kiểm tra.

Cán bộ cũng phải biết cách xử lý đối với hàng hóa bị cảnh báo; thực hiện việc truy xuất, phối hợp xử lý thực phẩm không bảo đảm an toàn và giải quyết những vấn đề phát sinh trong quá trình thực hiện thủ tục.

Đây không chỉ là việc kiểm tra thành phần hồ sơ. Phía sau mỗi hồ sơ là trách nhiệm bảo đảm an toàn thực phẩm, bảo vệ sức khỏe người tiêu dùng và duy trì hoạt động xuất, nhập khẩu thông suốt.

Phóng viên: Qua quá trình trực tiếp hướng dẫn, ông đánh giá như thế nào về khả năng tiếp nhận nhiệm vụ của cán bộ tỉnh Lào Cai?

Ông Nguyễn Tiến Nam: Cán bộ Chi cục Chất lượng và Phát triển nông thôn tỉnh Lào Cai có nền tảng chuyên môn và khả năng tiếp thu tương đối nhanh. Việc được trực tiếp thực hành trên hồ sơ cụ thể giúp cán bộ hiểu sâu hơn về trình tự tiếp nhận, kiểm tra và xử lý.

Tuy nhiên, từ kiến thức tập huấn đến triển khai trong thực tế vẫn có thể phát sinh nhiều vấn đề. Vì vậy, cán bộ cần tiếp tục nghiên cứu các quy định của Chính phủ, văn bản hướng dẫn của Bộ Nông nghiệp và Môi trường cũng như những quy định có liên quan của các bộ, ngành.

Đặc biệt, kinh nghiệm xử lý tình huống và phối hợp liên ngành cần tiếp tục được củng cố trong quá trình thực hiện nhiệm vụ.

Phóng viên: Theo ông, khó khăn nào có thể phát sinh khi địa phương chính thức tiếp nhận những hồ sơ đầu tiên?

Ông Nguyễn Tiến Nam: Khó khăn có thể xuất hiện ở nhiều khâu, như xác định hàng hóa thuộc diện cảnh báo, truy xuất nguồn gốc, xử lý sản phẩm không bảo đảm an toàn hoặc phối hợp giữa các cơ quan liên quan.

Một vấn đề khác cần đặc biệt lưu ý là sự ổn định của hệ thống điện tử phục vụ giải quyết thủ tục. Trong điều kiện bình thường, các vướng mắc nghiệp vụ có thể được trao đổi và xử lý kịp thời. Tuy nhiên, nếu hệ thống bị nghẽn hoặc không thể truy cập trong khi doanh nghiệp đang có lô hàng chờ thông quan thì việc giải quyết hồ sơ có thể bị ảnh hưởng.

Trường hợp Cổng Dịch vụ công quốc gia bị treo hoặc nghẽn, cần có phương án xử lý phù hợp để hồ sơ được giải quyết sớm, tránh ảnh hưởng đến tiến độ thông quan hàng hóa. Phương án cụ thể hiện vẫn đang được các bên tiếp tục bàn bạc, hoàn thiện.

Phóng viên: Việc phối hợp liên ngành có vai trò như thế nào trong quá trình kiểm tra thực phẩm nhập khẩu?

Ông Nguyễn Tiến Nam: Đây là nhiệm vụ đòi hỏi sự phối hợp thường xuyên, chặt chẽ giữa cơ quan chuyên môn của địa phương với cơ quan hải quan, Chi cục Kiểm dịch thực vật vùng VIII và các đơn vị liên quan.

Khi phát hiện thực phẩm không bảo đảm an toàn, các cơ quan phải phối hợp truy xuất, xác minh và xử lý đúng quy định. Ngược lại, nếu hàng hóa đáp ứng đầy đủ yêu cầu, thủ tục cần được giải quyết nhanh chóng, hạn chế phát sinh thời gian và chi phí cho doanh nghiệp.

Sự phối hợp hiệu quả sẽ giúp thực hiện đồng thời hai yêu cầu: kiểm soát chặt chẽ an toàn thực phẩm và tạo thuận lợi cho hoạt động thông quan.

Phóng viên: Ông có đề xuất gì để nhiệm vụ mới được triển khai thuận lợi và hiệu quả?

Ông Nguyễn Tiến Nam: Trước hết, cán bộ được giao nhiệm vụ cần tiếp tục nghiên cứu kỹ quy định, thực hành thường xuyên và chủ động trao đổi khi phát sinh vướng mắc. Các cơ quan liên quan cũng cần thống nhất cơ chế phối hợp, nhất là trong xử lý thực phẩm bị cảnh báo hoặc không bảo đảm an toàn.

Bên cạnh đó, cần quan tâm hoàn thiện và kết nối đồng bộ các hệ thống giải quyết thủ tục. Hiện nay, thủ tục đối với một số thực phẩm có nguồn gốc động vật, thủy sản nhập khẩu được thực hiện trên Hệ thống giải quyết thủ tục hành chính tập trung của Bộ Nông nghiệp và Môi trường, nhưng chưa liên thông trực tuyến với Cổng thông tin một cửa quốc gia. Trong khi đó, thủ tục đối với sản phẩm có nguồn gốc thực vật đang được thực hiện trên Cổng thông tin một cửa quốc gia.

Việc kết nối, đồng bộ các hệ thống sẽ tạo thuận lợi hơn cho tổ chức, cá nhân, giảm giấy tờ và nâng cao hiệu quả phối hợp giữa các cơ quan.

Mục tiêu cuối cùng là bảo đảm những hồ sơ, lô hàng đầu tiên sau ngày 01/9 được tiếp nhận và xử lý đúng quy trình, vừa kiểm soát an toàn thực phẩm, vừa hạn chế ảnh hưởng đến hoạt động thông quan của doanh nghiệp.

Phóng viên: Trân trọng cảm ơn ông!