Đề xuất cấm thi đến 2 năm nếu học sinh dùng AI làm thay nội dung nghiên cứu

Một trong những nội dung đáng chú ý tại dự thảo là quy định về việc sử dụng trí tuệ nhân tạo (AI) trong quá trình thực hiện dự án nghiên cứu.

Theo đó, học sinh được phép sử dụng AI để hỗ trợ tra cứu thông tin, nghiên cứu, mô phỏng nhưng phải khai báo trung thực mục đích và phạm vi sử dụng. Việc dùng AI để giả mạo quá trình nghiên cứu, tạo dữ liệu không đúng hoặc thay thế phần phân tích, sáng tạo của học sinh bị nghiêm cấm.

Quy định này nhằm bảo đảm sản phẩm dự thi phản ánh đúng năng lực nghiên cứu của học sinh. Người dự thi phải chứng minh được quá trình hình thành ý tưởng, triển khai nghiên cứu, thử nghiệm và phân tích kết quả.

Để kiểm soát quá trình thực hiện, dự thảo yêu cầu học sinh duy trì nhật ký nghiên cứu dưới dạng bản giấy hoặc điện tử. Nội dung nhật ký phải thể hiện thời gian, công việc, phương pháp thực hiện và vai trò của từng thành viên trong dự án, đồng thời được giáo viên hướng dẫn xác nhận định kỳ.

Trách nhiệm bảo đảm tính liêm chính khoa học cũng không chỉ đặt ra đối với học sinh. Theo dự thảo, giáo viên hướng dẫn không được làm thay các nội dung cốt lõi của dự án và có thể phải chịu trách nhiệm nếu để xảy ra vi phạm.

Cơ sở giáo dục cũng phải tăng cường giám sát quá trình thực hiện dự án. Trường hợp để xảy ra sai phạm, nhà trường có thể bị phê bình và người đứng đầu có thể bị xem xét trách nhiệm.

Bên cạnh đó, Bộ GD&ĐT đề xuất phân các dự án nghiên cứu thành 3 mức độ an toàn, gồm mức cấm tuyệt đối, mức phải phê duyệt rủi ro và mức an toàn. Việc phân loại này là căn cứ để cơ sở giáo dục xem xét, phê duyệt kế hoạch trước khi học sinh triển khai nghiên cứu.

Đáng chú ý, dự thảo đưa ra chế tài đối với các hành vi vi phạm liêm chính khoa học. Học sinh làm giả hồ sơ, nhật ký nghiên cứu hoặc dữ liệu gốc có thể bị hủy kết quả và cấm tham gia cuộc thi từ 1 đến 2 năm.

Đối với giáo viên hướng dẫn, trường hợp vi phạm có thể bị cấm tham gia hướng dẫn từ 1 đến 2 chu kỳ cuộc thi tiếp theo, đồng thời bị xử lý theo quy định của pháp luật.

Nếu dự án đã được trao giải nhưng sau đó phát hiện có vi phạm, giải thưởng có thể bị thu hồi và thông tin về hành vi vi phạm được công khai.