Bộ trưởng Bộ Tài chính nói gì về tình trạng trốn thuế, mua bán hóa đơn trái phép?

Tiếp tục Kỳ họp thứ hai, sáng 12/11, Quốc hội tiến hành chất vấn Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn.

Các chất vấn trực tiếp của đại biểu tập trung vào các giải pháp khắc phục tình trạng mua bán hóa đơn trái phép, giải pháp để bảo đảm các chủ thể kinh doanh trên nền tảng số, thúc đẩy giải ngân đầu tư công, cải thiện môi trường đầu tư kinh doanh…

Chuyển gần 600 hồ sơ của các doanh nghiệp có dấu hiệu trốn thuế

Đại biểu Hà Đức Minh - Đoàn đại biểu Quốc hội tỉnh Lào Cai đặt câu hỏi theo phản ánh của cử tri, tình trạng mua bán trái phép hóa đơn vẫn diễn ra, mặc dù hóa đơn điện tử đã được triển khai, áp dụng trên phạm vi toàn quốc. Đại biểu đề nghị Bộ trưởng Bộ Tài chính cho biết nguyên nhân của tình trạng trên, trách nhiệm của cơ quan thuế trong công tác quản lý, kiểm tra, giám sát việc sử dụng hóa đơn điện tử. Bộ trưởng có giải pháp gì để chấn chỉnh tình trạng mua bán trái phép hóa đơn trong thời gian tới?

Trả lời, Bộ trưởng Bộ Tài chính cho hay, tình trạng mua bán trái phép hóa đơn vẫn xảy ra và ngành thuế đang triển khai các giải pháp quyết liệt để ngăn chặn. 10 tháng từ đầu năm nay, cơ quan thuế đã phát hành hơn 10 tỷ hóa đơn đưa vào lưu thông, trong đó có 5,2 tỷ hóa đơn điện tử và 5,5 tỷ hóa đơn giấy.

Để ngăn tình trạng lập công ty "ma," mua bán và lợi dụng hóa đơn, Bộ trưởng Ngô Văn Tuấn cho biết, thời gian tới Bộ Tài chính sẽ tăng cường ứng dụng công nghệ số và phối hợp với các cơ quan chức năng, trong đó có Cục An ninh mạng và phòng, chống tội phạm sử dụng công nghệ cao (A05), nhằm định danh người đăng ký, đứng tên thành lập doanh nghiệp.

Đồng thời, cơ quan thuế sẽ tăng cường kiểm tra, giám sát hoạt động thực tế của doanh nghiệp, tập trung vào các lĩnh vực và nhóm đối tượng có nguy cơ cao. Từ năm 2022 đến nay, ngành thuế đã chuyển gần 600 hồ sơ của các doanh nghiệp có dấu hiệu trốn thuế và mua bán hóa đơn trái phép sang cơ quan điều tra.

Bộ trưởng Bộ Tài chính cũng nêu giải pháp sẽ tuyên truyền để người dân và doanh nghiệp hiểu, tuân thủ pháp luật, đồng thời tăng cường kiểm tra, giám sát và các biện pháp bảo đảm pháp luật được thực thi.

Quản lý hơn 1 triệu hộ, cá nhân kinh doanh trên sàn thương mại điện tử

Đại biểu Ma Thị Thúy, Đoàn Đại biểu Quốc hội tỉnh Tuyên Quang cho biết, kinh tế số và thương mại điện tử đang phát triển nhanh, làm thay đổi phương thức kinh doanh, tạo ra những mô hình và giá trị mới. Nếu chính sách thuế không theo kịp sẽ dẫn đến thất thu ngân sách, nhưng nếu quản lý thiếu linh hoạt có thể tạo thêm gánh nặng cho hộ kinh doanh và doanh nghiệp nhỏ.

Đại biểu đề nghị Bộ trưởng làm rõ giải pháp căn cơ để bảo đảm các chủ thể kinh doanh trên nền tảng số, kể cả nhà cung cấp nước ngoài, thực hiện nghĩa vụ thuế bình đẳng; đồng thời bảo vệ hộ kinh doanh và doanh nghiệp nhỏ trước nguy cơ tăng chi phí tuân thủ.

Về vấn đề này, Bộ trưởng Ngô Văn Tuấn cho biết, cùng với cuộc Cách mạng công nghiệp 4.0 và đặc biệt sau dịch bệnh, thói quen tiêu dùng của người dân thay đổi đáng kể, thương mại điện tử đã có bước phát triển lớn.

Theo Bộ trưởng, từ năm 2022 đến nay, doanh số thương mại điện tử tại Việt Nam tăng bình quân khoảng 20-25% mỗi năm. Hiện Việt Nam đứng thứ hai khu vực Đông Nam Á về quy mô tăng trưởng thương mại điện tử. Doanh số lĩnh vực này trong năm nay ước đạt khoảng 37-38 tỷ USD.

Cùng với tốc độ tăng trưởng đó, số thu thuế cũng tăng tương ứng. Đến hết 10 tháng năm nay, số thu thuế từ thương mại điện tử đạt gần 96.000 tỷ đồng, tăng 42% so với cùng kỳ.

Về giải pháp vừa quản lý chặt chẽ, vừa tạo điều kiện thuận lợi cho hoạt động kinh doanh thương mại điện tử, Bộ trưởng Ngô Văn Tuấn cho hay, cơ quan quản lý tập trung kiểm soát các chủ thể tham gia, gồm người bán hàng, cá nhân kinh doanh như KOL, KOC; các sàn thương mại điện tử và những đơn vị phụ trợ như dịch vụ thanh toán, vận chuyển logistics.

Để thực hiện, Bộ Tài chính tập trung vào việc định danh, thu thập dữ liệu nhằm bảo đảm mọi giao dịch phát sinh trong thương mại điện tử được quản lý; thực hiện thuế tại nguồn, giao trách nhiệm cho các sàn thương mại điện tử và nhà cung cấp dịch vụ thu hộ, nộp thay.

Thông qua dữ liệu thu thập được, cơ quan thuế hiện quản lý hơn 140.000 doanh nghiệp và hơn 1 triệu hộ, cá nhân kinh doanh trên sàn thương mại điện tử. Cơ quan thuế kết nối, chia sẻ dữ liệu với Bộ Công Thương, cơ quan an ninh mạng và các cổng thanh toán. Hiện có khoảng 96 ngân hàng cung cấp dịch vụ thanh toán và 105 doanh nghiệp chuyển phát logistics đã kết nối dữ liệu thường xuyên.

Theo Bộ trưởng, việc yêu cầu các nền tảng nộp thuế thay và kết nối cơ sở dữ liệu giúp người kinh doanh trên mạng không phải kê khai nhiều lần với các cơ quan quản lý khác nhau. Người kinh doanh chỉ cần khai một lần và cập nhật thông tin; khi sàn đã nộp thuế thay thì không phải tiếp tục kê khai, nộp thuế. Cơ quan quản lý sẽ kiểm soát chặt chẽ cơ sở dữ liệu, đặc biệt thông qua việc truy vết thanh toán bằng ví điện tử, tài khoản ngân hàng và xác minh định danh.

Sẽ tiếp tục rà soát, cắt giảm thủ tục

Đại biểu Trịnh Xuân An - Đoàn đại biểu Quốc hội tỉnh Đồng Nai, đặt vấn đề, báo cáo của Bộ Tài chính cho biết đã cắt giảm, đơn giản hóa 87,3% thủ tục hành chính và giảm 53,52% chi phí tuân thủ. Tuy nhiên, thước đo của cải cách chính là sự thuận lợi và chi phí thực tế của doanh nghiệp khi thực hiện các thủ tục.

Đại biểu chất vấn Bộ trưởng, đâu là những điểm nghẽn cần ưu tiên tháo gỡ để các kết quả cải cách thực sự chuyển hóa thành lợi ích thiết thực cho cộng đồng doanh nghiệp, nhất là doanh nghiệp nhỏ và vừa? Bộ trưởng có giải pháp đột phá và cam kết cụ thể nào để doanh nghiệp cảm nhận rõ môi trường kinh doanh thuận lợi hơn, chi phí tuân thủ thấp hơn trong năm 2027 và các năm tiếp theo?

Trả lời đại biểu, Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn cho biết, cắt giảm thủ tục hành chính, cải thiện môi trường đầu tư kinh doanh và hỗ trợ doanh nghiệp vừa và nhỏ là một trong những nhiệm vụ trọng tâm được Chính phủ giao cho các bộ, ngành, nhờ quá trình cải cách thời gian qua, thời gian tuân thủ thủ tục hành chính đã giảm khoảng 53%, trong khi chi phí thực hiện thủ tục giảm 55%.

Theo Bộ trưởng Ngô Văn Tuấn, thời gian tới, Bộ Tài chính sẽ tiếp tục rà soát, cắt giảm thủ tục theo hướng thông thoáng nhưng vẫn bảo đảm quản lý chặt chẽ, tạo điều kiện tối đa để người dân và doanh nghiệp kinh doanh hợp pháp, hỗ trợ phát triển kinh tế-xã hội. Một trong những giải pháp trọng tâm là đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin trong giải quyết thủ tục hành chính. Việc thực hiện các thủ tục gia nhập thị trường ngày càng được đơn giản hóa; thủ tục khai, nộp và quyết toán thuế cũng được hỗ trợ thông qua các nền tảng số như eTax Mobile.

Theo Bộ trưởng Bộ Tài chính, các thủ tục này sẽ tiếp tục được cải tiến theo hướng đơn giản, thân thiện hơn với người sử dụng. Cùng với chuyển đổi số, ngành tài chính cũng chú trọng bảo đảm an ninh mạng và an toàn dữ liệu, đáp ứng yêu cầu chính đáng của người dân và doanh nghiệp.

Cùng với đó, các chính sách hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa cũng đang được cải thiện, từ tiếp cận đất đai đến nguồn vốn. Trong lĩnh vực thuế, việc nâng ngưỡng doanh thu để hộ và cá nhân kinh doanh được lựa chọn phương pháp nộp thuế theo phương pháp khấu trừ hoặc doanh thu đối với mức dưới 10 tỷ đồng được kỳ vọng bao quát trên 90% doanh nghiệp nhỏ và vừa đang hoạt động.