Từ 1/7: Siết chặt quản lý tạm ứng, bổ sung cơ chế xử lý tranh chấp hợp đồng xây dựng

Chính phủ vừa ban hành Nghị định số 210/2026/NĐ-CP ngày 15/6/2026 quy định chi tiết và hướng dẫn thi hành một số điều của Luật Xây dựng liên quan đến hợp đồng xây dựng. Nghị định được kỳ vọng sẽ tăng tính minh bạch, hạn chế rủi ro trong quá trình triển khai các dự án đầu tư công, PPP và các công trình xây dựng khác.

Mức tạm ứng hợp đồng tối đa không quá 30%

Theo quy định mới, tạm ứng hợp đồng xây dựng là khoản kinh phí bên giao thầu ứng trước cho bên nhận thầu để triển khai các công việc theo hợp đồng và không tính lãi suất.

Các bên được quyền thỏa thuận về mức tạm ứng, số lần tạm ứng, thời điểm tạm ứng, bảo lãnh tạm ứng và phương thức thu hồi vốn tạm ứng. Tuy nhiên, mức tạm ứng hợp đồng không được vượt quá 30% giá trị hợp đồng tại thời điểm ký kết, bao gồm cả phần dự phòng (nếu có).

Trường hợp cần tạm ứng ở mức cao hơn nhằm phục vụ việc đặt cọc, mua sắm vật tư, thiết bị hoặc đáp ứng yêu cầu đặc biệt của dự án thì phải được người quyết định đầu tư chấp thuận theo thẩm quyền.

Đối với các hợp đồng có giá trị tạm ứng trên 1 tỷ đồng, nhà thầu phải cung cấp bảo lãnh tạm ứng tương ứng trước khi nhận tiền. Riêng các hợp đồng có giá trị tạm ứng từ 1 tỷ đồng trở xuống hoặc các dự án thực hiện theo hình thức tự thực hiện sẽ không bắt buộc phải có bảo lãnh.

Quy định rõ mức tạm ứng tối thiểu

Nghị định cũng quy định mức tạm ứng tối thiểu đối với từng loại hợp đồng nhằm bảo đảm nguồn lực triển khai dự án.

Đối với hợp đồng tư vấn, mức tạm ứng tối thiểu từ 15% đến 20% tùy giá trị hợp đồng. Với hợp đồng thi công xây dựng, tỷ lệ này dao động từ 10% đến 20%, tương ứng với quy mô dự án.

Các hợp đồng cung cấp vật tư, thiết bị, EPC, chìa khóa trao tay và các loại hợp đồng xây dựng khác được áp dụng mức tạm ứng tối thiểu 10% giá trị hợp đồng.

Tiền tạm ứng sẽ được thu hồi dần qua các đợt thanh toán, bảo đảm hoàn tất việc thu hồi khi tổng giá trị thanh toán đạt 80% giá trị hợp đồng đã ký.

Bổ sung cơ chế giải quyết tranh chấp theo thông lệ quốc tế

Một điểm đáng chú ý khác là Nghị định cho phép các bên áp dụng mô hình Ban xử lý tranh chấp (Dispute Board) theo thông lệ quốc tế.

Theo đó, các bên có thể thỏa thuận thành lập Ban xử lý tranh chấp ngay sau khi ký hợp đồng hoặc khi phát sinh tranh chấp. Thành viên tham gia phải bảo đảm tính độc lập, khách quan và không có xung đột lợi ích với các bên liên quan.

Trong thời gian giải quyết tranh chấp, các bên vẫn phải tiếp tục thực hiện những nội dung hợp đồng không bị ảnh hưởng, tránh làm gián đoạn tiến độ dự án, trừ trường hợp bất khả kháng hoặc có yêu cầu từ cơ quan có thẩm quyền.

Chi phí hoạt động của Ban xử lý tranh chấp do các bên cùng chia sẻ, trừ khi có thỏa thuận khác.

Làm rõ các trường hợp được tạm dừng hợp đồng

Nghị định 210/2026/NĐ-CP cũng quy định cụ thể các trường hợp được tạm dừng thực hiện hợp đồng xây dựng.

Bên nhận thầu có quyền tạm dừng công việc nếu bên giao thầu chậm thanh toán quá 28 ngày kể từ thời hạn thanh toán đã cam kết, trừ trường hợp hợp đồng có quy định khác.

Ngoài ra, một bên cũng được quyền tạm dừng thực hiện hợp đồng khi bên còn lại không thực hiện các nghĩa vụ bảo đảm theo cam kết hợp đồng.

Khi tạm dừng thực hiện hợp đồng, bên thực hiện việc tạm dừng phải thông báo bằng văn bản, nêu rõ lý do và thời gian tạm dừng theo thỏa thuận trong hợp đồng. Nếu tự ý tạm dừng hoặc đưa ra lý do không phù hợp, bên vi phạm phải bồi thường thiệt hại cho đối tác theo quy định của pháp luật.

Với hàng loạt quy định mới về tạm ứng, bảo lãnh, giải quyết tranh chấp và tạm dừng hợp đồng, Nghị định 210/2026/NĐ-CP được kỳ vọng sẽ góp phần nâng cao tính minh bạch, giảm thiểu rủi ro và bảo đảm tiến độ thực hiện các dự án xây dựng trong thời gian tới.

Nghị định chính thức có hiệu lực từ ngày 1/7/2026.