Tòa án địa phương

TAND khu vực 2 - Phú Thọ: Cải cách từ thực tiễn xét xử

Trương Hiếu - Hồng Huê • 03/11/2026 09:19

Đẩy mạnh chuyển đổi số, đổi mới hoạt động xét xử và nâng cao hiệu quả hòa giải, TAND khu vực 2 - Phú Thọ đang từng bước đưa cải cách tư pháp đi vào thực chất, hướng tới nền tư pháp chuyên nghiệp, minh bạch, gần dân.

Cải cách tư pháp không chỉ là việc sắp xếp, tinh gọn tổ chức bộ máy mà còn phải tạo ra những chuyển biến thực chất trong hoạt động xét xử, giải quyết tranh chấp và bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của người dân. Với Tòa án nhân dân (TAND) khu vực 2 - Phú Thọ, yêu cầu đó đang được cụ thể hóa từ phương thức quản lý, điều hành đến từng hoạt động tố tụng.

Được thành lập ngày 1/7/2025 trên cơ sở sáp nhập TAND thị xã Phú Thọ và TAND huyện Lâm Thao, đơn vị bước vào hoạt động theo mô hình mới trong bối cảnh thẩm quyền được mở rộng, số lượng vụ việc gia tăng và tính chất tranh chấp ngày càng phức tạp.

Đây vừa là áp lực, vừa là động lực để Tòa án đổi mới phương pháp làm việc, nâng cao năng lực đội ngũ Thẩm phán, Thư ký, bảo đảm hoạt động xét xử không bị gián đoạn sau khi sắp xếp tổ chức.

Theo báo cáo công tác năm 2026, TAND khu vực 2 - Phú Thọ phải giải quyết 952 vụ, việc các loại, tăng 156 vụ, việc so với năm trước. Trong đó, đơn vị đã giải quyết 912 vụ, việc, đạt tỷ lệ 95,7%. Riêng án hình sự, đã giải quyết toàn bộ 145 vụ với 256 bị cáo; án hành chính giải quyết 8/8 vụ.

Đằng sau những con số là yêu cầu ngày càng cao đối với chất lượng giải quyết án. Bởi trong hoạt động tư pháp, tiến độ xét xử chỉ thực sự có ý nghĩa khi đi đôi với việc tuân thủ pháp luật, đánh giá chứng cứ khách quan và bảo đảm quyền tranh tụng của các bên.

Từ thực tiễn đó, đơn vị chú trọng đổi mới hoạt động xét hỏi, tranh tụng tại phiên tòa; tăng cường nghiên cứu hồ sơ, kiểm tra chứng cứ và tổ chức các phiên tòa rút kinh nghiệm.

Trong năm, 9 phiên tòa rút kinh nghiệm được tổ chức với sự tham gia của Thẩm phán, Thư ký và Kiểm sát viên. Sau mỗi phiên tòa, những vấn đề về kỹ năng điều hành, xét hỏi, áp dụng pháp luật được trao đổi, đánh giá nhằm nâng cao chất lượng xét xử.

Đây là cách làm có ý nghĩa thiết thực, bởi cải cách tư pháp trước hết phải bắt đầu từ năng lực, trách nhiệm và bản lĩnh nghề nghiệp của những người trực tiếp thực thi công lý.

Một trong những chuyển biến đáng chú ý tại TAND khu vực 2 - Phú Thọ là việc đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin, từng bước thay đổi phương thức quản lý và giải quyết công việc theo hướng hiện đại.

Nếu trước đây nhiều khâu nghiệp vụ chủ yếu được thực hiện theo phương thức truyền thống, thì nay việc cập nhật thông tin thụ lý, theo dõi tiến độ giải quyết án, tra cứu văn bản pháp luật và quản lý dữ liệu được hỗ trợ thông qua các phần mềm chuyên ngành.

Đơn vị đã triển khai việc nộp tạm ứng án phí trực tuyến, cập nhật dữ liệu công dân trên hệ thống quản lý án, sử dụng thiết bị điện tử ghi nhận lời khai, ý kiến của đương sự theo quy định.

Đặc biệt, việc sử dụng phần mềm trợ lý ảo được các Thẩm phán, Thư ký chú trọng trong quá trình nghiên cứu, giải quyết vụ việc. Theo báo cáo, trong năm 2026, đơn vị ghi nhận 2.408 lượt tương tác với phần mềm này để tra cứu quy định pháp luật, tham khảo bản án, quyết định và nghiên cứu các tình huống pháp lý.

Công nghệ không thay thế vai trò, trách nhiệm của Thẩm phán, nhưng có thể hỗ trợ việc tiếp cận thông tin, tiết kiệm thời gian nghiên cứu và nâng cao hiệu quả xử lý công việc.

Cùng với đó, TAND khu vực 2 - Phú Thọ đã tổ chức 4 phiên tòa hình sự trực tuyến giữa trụ sở Tòa án và Trại tạm giam Công an tỉnh Phú Thọ. Các phiên tòa được kết nối với các đơn vị Tòa án trong tỉnh, đồng thời phục vụ công tác rút kinh nghiệm nghiệp vụ.

Việc tổ chức xét xử trực tuyến theo quy định không chỉ góp phần tiết kiệm thời gian, chi phí mà còn mở ra phương thức tổ chức hoạt động tư pháp linh hoạt hơn trong điều kiện chuyển đổi số.

Một nội dung khác được đơn vị chú trọng là công khai bản án, quyết định. Trong kỳ báo cáo, 674/674 bản án, quyết định thuộc diện phải công bố đã được đăng tải trên Cổng thông tin điện tử của Tòa án, đạt tỷ lệ 100%.

Việc công khai các phán quyết theo quy định góp phần tăng tính minh bạch, tạo điều kiện để người dân tiếp cận thông tin pháp lý, đồng thời đặt ra yêu cầu cao hơn về trách nhiệm và chất lượng hoạt động xét xử.

Không phải mọi tranh chấp đều cần kết thúc bằng một phiên tòa. Trong nhiều trường hợp, việc các bên tự nguyện tìm được tiếng nói chung có thể mang lại hiệu quả bền vững hơn, vừa bảo vệ quyền lợi hợp pháp, vừa hạn chế những mâu thuẫn kéo dài trong cộng đồng.

Từ nhận thức đó, TAND khu vực 2 - Phú Thọ xác định nâng cao chất lượng hòa giải, đối thoại là một trong những nội dung quan trọng của quá trình đổi mới hoạt động tư pháp. Theo báo cáo, tỷ lệ hòa giải thành, đối thoại thành chung của đơn vị đạt 77,4%. Riêng hoạt động hòa giải, đối thoại theo Luật Hòa giải, đối thoại tại Tòa án đạt 92,7%, với 101/109 vụ việc hòa giải thành.

Đáng chú ý, đội ngũ 5 hòa giải viên của đơn vị đều là những người từng công tác trong ngành Tòa án, Kiểm sát, có kinh nghiệm thực tiễn và kỹ năng giải quyết tranh chấp. Việc phát huy vai trò của các hòa giải viên giúp các bên có thêm cơ hội trao đổi, tháo gỡ bất đồng trên cơ sở tự nguyện, đúng pháp luật, qua đó giảm áp lực xét xử và hạn chế phát sinh những tranh chấp kéo dài.

Bên cạnh kết quả đạt được, TAND khu vực 2 - Phú Thọ cũng thẳng thắn nhìn nhận những hạn chế trong công tác chuyên môn. Trong kỳ báo cáo, đơn vị có 2 vụ việc bị hủy, sửa do lỗi chủ quan của Thẩm phán, chiếm khoảng 0,2% tổng số vụ việc đã giải quyết.

Để khắc phục, đơn vị xác định tăng cường kiểm tra, giám sát hoạt động chuyên môn, chú trọng việc thu thập, đánh giá chứng cứ và thường xuyên trao đổi, rút kinh nghiệm giữa các Thẩm phán.

Bởi xét đến cùng, thước đo của cải cách tư pháp không chỉ nằm ở tỷ lệ giải quyết án, mà còn ở chất lượng mỗi bản án, quyết định và khả năng bảo vệ công lý trong từng vụ việc cụ thể.

Từ thực tiễn hoạt động theo mô hình Tòa án khu vực, yêu cầu đặt ra đối với TAND khu vực 2 - Phú Thọ không chỉ là giải quyết khối lượng công việc ngày càng lớn mà còn phải tiếp tục đổi mới tư duy, phương pháp quản lý và nâng cao trách nhiệm của đội ngũ cán bộ tư pháp.

Chánh án TAND khu vực 2 - Phú Thọ Lê Khánh Vinh cho biết: “Dưới sự quan tâm, chỉ đạo sát sao của TAND tối cao và TAND tỉnh Phú Thọ, đơn vị luôn chú trọng đổi mới, nâng cao chất lượng hoạt động tư pháp. Chúng tôi xác định cải cách phải bắt đầu từ thực tiễn xét xử, gắn với nâng cao chất lượng giải quyết án, đẩy mạnh chuyển đổi số, bảo đảm công khai, minh bạch, hướng tới mục tiêu bảo vệ công lý và quyền, lợi ích hợp pháp của người dân.”

Cũng theo định hướng của đơn vị, việc xây dựng đội ngũ cán bộ có trình độ chuyên môn, bản lĩnh nghề nghiệp và tinh thần trách nhiệm được xác định là yếu tố quyết định chất lượng cải cách tư pháp.

Hiện, TAND khu vực 2 - Phú Thọ có 10 Thẩm phán và 8 Thư ký. Trong điều kiện số lượng vụ việc tăng, đơn vị chú trọng phân công nhiệm vụ phù hợp với năng lực từng cán bộ, tăng cường kiểm tra tiến độ và kịp thời tháo gỡ những khó khăn phát sinh trong quá trình giải quyết án.

Song song với đó, nhiều sáng kiến chuyên môn đã được triển khai, tập trung vào những vấn đề sát thực tiễn như nâng cao chất lượng giải quyết tranh chấp hợp đồng chuyển nhượng quyền sử dụng đất, cải thiện hiệu quả tống đạt văn bản tố tụng, nâng cao chất lượng tranh tụng dân sự và giải quyết tranh chấp hợp đồng tín dụng.

Trong năm 2026, đơn vị có 9 đề tài, sáng kiến được áp dụng và công nhận. Những giải pháp này góp phần đổi mới phương pháp làm việc, tháo gỡ vướng mắc trong hoạt động chuyên môn và nâng cao hiệu quả giải quyết vụ việc.

Chánh án TAND khu vực 2 - Phú Thọ Lê Khánh Vinh chia sẻ “Chúng tôi không đặt mục tiêu chỉ giải quyết án nhanh mà phải bảo đảm mỗi vụ việc được xem xét khách quan, toàn diện, đúng quy định pháp luật. Thời gian tới, đơn vị sẽ tiếp tục nâng cao chất lượng đội ngũ Thẩm phán, đẩy mạnh chuyển đổi số và tăng cường kiểm tra nghiệp vụ, hạn chế thấp nhất những sai sót trong xét xử. Hiệu quả cải cách tư pháp phải được thể hiện qua chất lượng công việc và sự tin tưởng của người dân đối với hoạt động của Tòa án.”

Cùng với hoạt động xét xử, đơn vị còn chú trọng phổ biến, giáo dục pháp luật thông qua các phiên tòa giả định tại trường học, giúp học sinh nâng cao nhận thức pháp luật, ý thức phòng ngừa vi phạm và trách nhiệm công dân.

Trong tiến trình xây dựng nền tư pháp chuyên nghiệp, hiện đại, những đổi mới tại TAND khu vực 2 - Phú Thọ cho thấy cải cách không phải là nhiệm vụ tách rời hoạt động chuyên môn, mà phải hiện diện trong từng khâu giải quyết công việc.

Từ đổi mới phương thức xét xử, tăng cường hòa giải đến ứng dụng công nghệ và công khai bản án, mục tiêu xuyên suốt vẫn là nâng cao chất lượng hoạt động tư pháp, bảo vệ công lý và tạo điều kiện thuận lợi hơn để người dân tiếp cận pháp luật.

Đó cũng là nền tảng để TAND khu vực 2 - Phú Thọ tiếp tục hoàn thiện phương thức hoạt động theo mô hình mới, đáp ứng yêu cầu cải cách tư pháp trong giai đoạn hiện nay.