Y tế

Nâng tuổi người hiến tạng ngoài gia đình lên 25

Kỳ Anh • 22/11/2026 16:51

Luật Hiến, lấy, ghép mô, bộ phận cơ thể người và hiến, lấy xác (sửa đổi) bổ sung nhiều cơ chế bảo vệ người hiến, ngăn chặn mua bán, trục lợi và bảo đảm công bằng trong phân bổ tạng. Đáng chú ý, người hiến bộ phận cơ thể khi còn sống không phải thành viên gia đình phải từ đủ 25 tuổi.

Nâng tuổi người hiến tạng ngoài gia đình lên 25

Một trong những điểm mới đáng chú ý là nâng độ tuổi tối thiểu của người hiến bộ phận cơ thể khi còn sống không phải thành viên gia đình từ đủ 18 lên đủ 25 tuổi. Người từ đủ 18 đến dưới 25 tuổi chỉ được hiến cho thành viên gia đình.

Quy định này nhằm bảo đảm người hiến có đủ độ trưởng thành trong nhận thức, hạn chế nguy cơ bị tác động bởi áp lực kinh tế, gia đình hoặc các mối quan hệ lệ thuộc.

Để bảo vệ người hiến, luật yêu cầu thực hiện tư vấn độc lập về pháp luật, sức khỏe, tâm lý và xã hội. Người đánh giá điều kiện hiến không được đồng thời là người chỉ định ghép hoặc trực tiếp tư vấn cho người hiến.

Hiến tạng
Chính thức nâng tuổi người hiến tạng ngoài gia đình lên 25. Ảnh minh họa

Việc lấy bộ phận cơ thể chỉ được tiến hành khi có văn bản đồng ý của Hội đồng tư vấn lấy, ghép, gồm các chuyên gia y tế, pháp luật và tâm lý. Công an, UBND và các cơ quan liên quan có trách nhiệm phối hợp xác minh quan hệ nhân thân, nơi cư trú của người hiến và người nhận, qua đó hạn chế tình trạng núp bóng hiến tặng để mua bán, trục lợi.

Một điểm mới khác là bổ sung hình thức hiến bộ phận cơ thể sau chết tuần hoàn, bên cạnh các quy định về hiến sau chết não. Đây là cơ sở để mở rộng nguồn tạng từ người đã qua đời, giảm sự phụ thuộc vào nguồn hiến từ người sống.

Việc xác định chết tuần hoàn phải tuân thủ quy trình chuyên môn, bảo đảm đầy đủ căn cứ pháp lý trước khi tiến hành lấy mô, bộ phận cơ thể.

Cấm 29 nhóm hành vi, ngăn chặn thương mại hóa

Luật quy định 29 nhóm hành vi bị nghiêm cấm nhằm ngăn chặn tình trạng thương mại hóa hoạt động hiến, ghép. Trong đó có hành vi chiếm đoạt, mua bán mô, bộ phận cơ thể người và xác; dụ dỗ, lừa dối, đe dọa, ép buộc người khác hiến tặng; lợi dụng quan hệ nuôi con nuôi, giám hộ, chăm sóc thay thế hoặc quan hệ lệ thuộc để trục lợi.

Các hành vi môi giới, quảng cáo hiến nhận mô, bộ phận cơ thể vì mục đích thương mại; tổ chức đưa người Việt Nam ra nước ngoài mua bán bộ phận cơ thể hoặc đưa người nước ngoài vào Việt Nam để ghép trái quy định cũng bị nghiêm cấm.

Đáng chú ý, luật nghiêm cấm can thiệp trái phép vào hoạt động điều phối, tạo ưu tiên không đúng quy định, cố ý làm sai lệch kết quả xác định chết não, chết tuần hoàn. Việc sử dụng mô, tế bào vượt quá phạm vi đồng ý của người hiến hoặc nghiên cứu, thử nghiệm lâm sàng khi chưa được phê duyệt cũng không được phép.

Nguyên tắc tự nguyện tiếp tục được đặt lên hàng đầu. Người từ đủ 18 tuổi có quyền đăng ký hiến mô, bộ phận cơ thể và hiến xác; đồng thời được thay đổi nội dung hoặc hủy đăng ký.

Đăng ký hiến không đồng nghĩa với việc đương nhiên đủ điều kiện hiến. Người hiến có quyền từ chối tại bất kỳ thời điểm nào. Nếu xuất hiện sự từ chối hoặc biểu hiện không đồng thuận, việc hiến, lấy mô, bộ phận cơ thể không được thực hiện.

Điều phối ghép tạng thống nhất trên toàn quốc

Luật thiết lập cơ chế điều phối ghép bộ phận cơ thể người thống nhất trên phạm vi toàn quốc, thông qua cơ quan điều phối quốc gia và cơ sở dữ liệu quản lý mô, bộ phận cơ thể người.

Việc phân bổ tạng phải bảo đảm công bằng, khách quan, minh bạch, không phân biệt điều kiện kinh tế, dân tộc, tín ngưỡng, tôn giáo, giới tính hay nơi cư trú.

Các tiêu chí ưu tiên được xem xét trên cơ sở mức độ cấp thiết về y khoa, khả năng đạt hiệu quả sau ghép, đặc điểm người bệnh và thời gian chờ ghép. Trong đó, trẻ em, người đã hiến bộ phận cơ thể và một số thân nhân của người hiến đã chết não, chết tuần hoàn được xem xét ưu tiên theo quy định.

Đặc biệt, cha, mẹ, vợ, chồng, con, anh, chị, em ruột của người chết não hoặc chết tuần hoàn đã hiến bộ phận cơ thể được ưu tiên nếu có tên trong danh sách chờ ghép tại thời điểm người thân hiến tặng. Những bộ phận cơ thể còn lại không sử dụng để ghép cho người thân thuộc diện ưu tiên sẽ được điều phối theo quy định chung.

Để bảo đảm minh bạch, mọi trường hợp hiến, ghép phải được cập nhật đầy đủ, kịp thời lên cơ sở dữ liệu. Hành vi cố ý thay đổi thông tin về tiêu chí ưu tiên, can thiệp trái phép vào dữ liệu hoặc lợi dụng hoạt động điều phối để trục lợi đều bị nghiêm cấm.

Luật cũng siết chặt tính độc lập trong quy trình xác định chết não, chết tuần hoàn. Thành viên hội đồng xác định chết não không được đồng thời là bác sĩ điều trị, người tư vấn hiến hoặc thành viên ê-kíp lấy, ghép bộ phận cơ thể của người hiến đó.

Việc lấy mô, bộ phận cơ thể không được thực hiện khi chưa xác định rõ nguyên nhân tử vong hoặc còn nghi ngờ dấu hiệu vi phạm pháp luật, bất thường. Quy định này nhằm bảo đảm quyết định xác định tử vong không bị chi phối bởi nhu cầu ghép tạng.

Luật dự kiến có hiệu lực từ ngày 1/1/2028. Cơ sở dữ liệu quản lý mô, bộ phận cơ thể người phải được hoàn thành, đưa vào vận hành trước ngày 31/12/2028. Các đăng ký hiến, thẻ đăng ký hiến và danh sách chờ ghép đã thực hiện theo luật hiện hành tiếp tục có giá trị và được cập nhật lên hệ thống mới.

Kỳ Anh