Tuổi trung niên: Đừng đợi cơ thể lên tiếng mới chăm sóc sức khỏe
Giữa áp lực công việc và trách nhiệm gia đình, nhiều người tuổi trung niên thường dành ít thời gian cho bản thân. Chủ động theo dõi sức khỏe, điều chỉnh sinh hoạt và chăm sóc tinh thần là cách để duy trì chất lượng sống, chuẩn bị cho tuổi già.
Khi sức khỏe đứng sau những lo toan
Ở tuổi trung niên, không ít người cùng lúc gánh nhiều trách nhiệm: ổn định kinh tế, nuôi dạy con, chăm sóc cha mẹ già. Một ngày bắt đầu bằng công việc và kết thúc với những lo toan khiến bữa ăn, giấc ngủ hay thời gian vận động trở thành điều có thể trì hoãn.
“Đợi hết đợt bận này”, “khi nào con lớn sẽ có thời gian” là những lời tự hẹn quen thuộc. Nhưng công việc nối tiếp công việc, còn nhu cầu chăm sóc bản thân cứ lùi lại. Ngay cả khi mệt mỏi, nhiều người cũng cho rằng chỉ cần nghỉ vài hôm là đủ.
Sự chủ quan còn đến từ suy nghĩ vẫn làm việc bình thường nghĩa là vẫn khỏe. Trong khi đó, tăng huyết áp, đường huyết cao hoặc cholesterol cao có thể chưa biểu hiện rõ ở giai đoạn đầu. Cảm giác khỏe không thể thay thế việc kiểm tra và đánh giá nguy cơ bệnh tật.
Bởi vậy, chăm sóc sức khỏe cần bắt đầu trước khi xuất hiện triệu chứng. Mỗi người nên trao đổi với bác sĩ để lựa chọn lịch khám và nội dung sàng lọc phù hợp với tuổi, giới tính, tiền sử gia đình và các yếu tố nguy cơ. Không có một gói kiểm tra chung phù hợp cho tất cả mọi người.
Đi khám cũng cần đi cùng việc hiểu kết quả, lưu giữ hồ sơ và thực hiện hướng dẫn sau khám. Với người đang điều trị, việc tái khám, dùng thuốc theo chỉ định và trao đổi những thay đổi bất thường là phần quan trọng của quá trình chăm sóc.
Bắt đầu từ những thay đổi nhỏ mỗi ngày
Chăm sóc sức khỏe không nhất thiết bắt đầu bằng chế độ tập luyện khắt khe. Với người ít vận động, có thể dành thời gian đi bộ, đứng dậy sau những khoảng ngồi lâu rồi tăng dần mức hoạt động. Điều cần thiết là lựa chọn cách tập phù hợp và duy trì đều đặn.
Tổ chức Y tế thế giới khuyến nghị người trưởng thành thực hiện 150-300 phút vận động aerobic cường độ vừa mỗi tuần, hoặc mức vận động mạnh tương đương. Người có bệnh nền hay hạn chế vận động cần điều chỉnh theo tình trạng sức khỏe và hướng dẫn chuyên môn.
Bữa ăn cũng cần được quan tâm. Thay vì thường xuyên ăn vội, bỏ bữa rồi ăn bù, mỗi gia đình có thể sắp xếp giờ ăn hợp lý, tăng rau, trái cây, lựa chọn nguồn đạm đa dạng và hạn chế thực phẩm nhiều muối, đường, chất béo không có lợi. Chế độ ăn cần phù hợp với nhu cầu và bệnh lý của từng người.
Giấc ngủ không nên là khoảng thời gian còn lại sau khi hoàn thành mọi việc. Theo Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa dịch bệnh Hoa Kỳ, phần lớn người trưởng thành cần ít nhất bảy giờ ngủ mỗi đêm. Duy trì giờ ngủ tương đối ổn định, giảm công việc sát giờ nghỉ là những thay đổi có thể bắt đầu ngay.
Bên cạnh thể chất, tuổi trung niên cần có khoảng nghỉ về tinh thần. Một cuộc trò chuyện, buổi gặp bạn bè hay thời gian dành cho sở thích giúp mỗi người có cơ hội bước ra khỏi vòng quay trách nhiệm. Khi quá tải, chia sẻ và tìm sự hỗ trợ cần được xem là nhu cầu chính đáng.
Gia đình có thể cùng xây dựng nếp sống khỏe bằng những việc giản dị: chia sẻ việc nhà, cùng đi bộ, chuẩn bị bữa ăn và tôn trọng thời gian nghỉ ngơi của nhau. Sự đồng hành giúp việc chăm sóc bản thân dễ duy trì hơn giữa lịch sống bận rộn.
Tuổi trung niên là lúc mỗi người cần dành cho sức khỏe một vị trí rõ ràng trong kế hoạch sống. Bớt một cuộc hẹn không cần thiết, giữ giờ nghỉ hay chủ động đặt lịch khám đều là những lựa chọn thiết thực. Chăm sóc mình hôm nay cũng là cách giữ sức để tiếp tục đồng hành cùng những người thân yêu.