Khơi thông nguồn lực văn hóa, tạo động lực phát triển đất nước

Hội thảo do Ủy ban Văn hóa và Xã hội của Quốc hội chủ trì, phối hợp với Bộ Công an tổ chức, thu hút hơn 200 đại biểu. Với chủ đề “Phát huy giá trị văn hóa Việt Nam thành một động lực quan trọng phát triển đất nước trong kỷ nguyên mới”, hội thảo tập trung làm rõ những định hướng phát triển văn hóa, nhận diện các điểm nghẽn và đề xuất giải pháp chuyển hóa giá trị văn hóa thành sức mạnh nội sinh của đất nước.

Phát biểu khai mạc, Phó Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa và Xã hội của Quốc hội Triệu Thế Hùng khẳng định, trong sự nghiệp đấu tranh giải phóng dân tộc, xây dựng và bảo vệ Tổ quốc, Đảng và Nhà nước luôn coi văn hóa là nền tảng tinh thần của xã hội, vừa là mục tiêu, vừa là động lực phát triển.

Nghị quyết số 80-NQ/TW ngày 7/1/2026 của Bộ Chính trị về phát triển văn hóa Việt Nam tiếp tục khẳng định văn hóa và con người là nền tảng, động lực, trụ cột và hệ điều tiết cho sự phát triển bền vững. Văn hóa cần thấm sâu vào mọi lĩnh vực, từ hoạch định chính sách đến tổ chức thực hiện, từ đời sống xã hội đến không gian số.

Theo ông Triệu Thế Hùng, hội thảo là diễn đàn trao đổi giữa các cơ quan hoạch định, thực thi chính sách với chuyên gia, nhà khoa học và những người làm công tác thực tiễn. Qua đó, cung cấp luận cứ khoa học để hoàn thiện thể chế, nâng cao hiệu quả thực thi chính sách, pháp luật và khơi thông nguồn lực văn hóa.

Đưa văn hóa vào các quyết sách phát triển

Phát biểu tại hội thảo, PGS.TS Bùi Hoài Sơn nhấn mạnh yêu cầu đặt văn hóa ở vị trí một trụ cột của phát triển, hiện diện ngay từ đầu trong các quyết sách về kinh tế, đô thị, giáo dục, khoa học, công nghệ, môi trường và đối ngoại.

Dẫn câu chuyện khởi công dự án bảo quản, tu bổ, phục hồi Điện Kính Thiên tại Hoàng thành Thăng Long ngày 29/9, ông cho rằng ý nghĩa của việc phục hồi di sản còn nằm ở khả năng đưa ký ức dân tộc trở lại với đời sống hôm nay. Di sản cần kể được câu chuyện lịch sử cho thế hệ trẻ, tạo cảm hứng cho giáo dục, sáng tạo, du lịch và góp phần nâng cao sức mạnh mềm quốc gia.

Từ góc nhìn này, bảo tồn là quá trình giúp những giá trị của quá khứ tiếp tục đóng góp cho hiện tại và tương lai. Đầu tư cho di sản, nghệ thuật, thiết chế văn hóa và không gian công cộng cần được nhìn nhận như đầu tư cho năng lực phát triển lâu dài.

PGS.TS Bùi Hoài Sơn cũng đặt vấn đề chuyển hóa các giá trị văn hóa và phẩm chất con người Việt Nam thành nguồn lực phát triển, năng lực cạnh tranh và sức mạnh mềm. Khi được đưa vào sản phẩm, dịch vụ và trải nghiệm một cách có trách nhiệm, văn hóa sẽ có thêm cơ hội lan tỏa trong đời sống.

Để thực hiện điều đó, cần chuyển mạnh sang tư duy kiến tạo phát triển văn hóa. Nhà nước tạo môi trường thuận lợi thông qua hoàn thiện thể chế, bảo vệ quyền tác giả, phát triển thị trường minh bạch, xây dựng cơ chế tài chính phù hợp, khuyến khích hợp tác công – tư và nuôi dưỡng tài năng trẻ.

Trong kỷ nguyên số, xây dựng dữ liệu và hạ tầng văn hóa số là nhiệm vụ cấp thiết. Không gian mạng ngày càng tác động sâu sắc đến thị hiếu, lối sống và nhận thức của công chúng, nhất là người trẻ. Vì vậy, cùng với xử lý nội dung có hại, cần phát triển những nội dung Việt Nam hấp dẫn, có chất lượng và sức cạnh tranh.

Số hóa di sản cũng cần hướng đến giáo dục, sáng tạo và lan tỏa giá trị, giúp di sản trở thành nguồn lực phục vụ phát triển.

Xây dựng môi trường văn hóa vì sự bình yên của người dân

Từ góc độ bảo đảm an ninh, Thiếu tướng, TS Phạm Kim Đĩnh, Cục trưởng Cục Công tác chính trị, Bộ Công an, cho rằng văn hóa có quan hệ chặt chẽ với phát triển kinh tế - xã hội, xây dựng con người, củng cố quốc phòng, an ninh và nâng cao sức mạnh tổng hợp quốc gia.

Một môi trường văn hóa nhân văn giúp hình thành ý thức pháp luật, kỹ năng ứng xử, tinh thần trách nhiệm và khả năng tự bảo vệ. Trong khi đó, thông tin sai lệch, bạo lực, lối sống thực dụng và những biểu hiện lệch chuẩn có thể làm gia tăng nguy cơ tổn thương đối với con người.

Theo ông, xây dựng môi trường văn hóa gắn trực tiếp với củng cố thế trận an ninh nhân dân và thế trận lòng dân. Khi người dân tôn trọng pháp luật, chuẩn mực đạo đức, tích cực tham gia hoạt động cộng đồng và phối hợp với lực lượng công an, hiệu quả phòng ngừa vi phạm, phát hiện nguy cơ và giải quyết vấn đề từ cơ sở sẽ được nâng cao.

Văn hóa thấm sâu vào con người, tổ chức và đời sống xã hội sẽ góp phần tạo dựng môi trường an toàn, nơi mỗi người dân được tôn trọng, bảo vệ và cảm nhận sự bình yên.

Gắn công nghiệp văn hóa với du lịch và kinh tế số

GS.TS, Trung tướng Trần Vi Dân, Ủy viên Hội đồng Lý luận Trung ương, nhấn mạnh văn hóa và con người là động lực nội sinh của đất nước. Văn hóa góp phần định hướng việc sử dụng thành tựu công nghệ theo hướng nhân văn; con người là chủ thể vận hành công nghệ và sáng tạo tri thức.

Để khơi thông nguồn lực này, cần đổi mới thể chế, chính sách và phương thức quản lý; hoàn thiện hành lang pháp lý; phát triển toàn diện con người Việt Nam; nâng cao chất lượng nguồn nhân lực và bảo vệ an ninh văn hóa.

Ông đề xuất tăng cường mối liên kết giữa văn hóa, du lịch, công nghiệp văn hóa và hợp tác quốc tế. Bản sắc dân tộc cùng hệ thống di sản cần trở thành lợi thế cạnh tranh cốt lõi của du lịch Việt Nam... Đồng thời, cần thúc đẩy công nghiệp văn hóa gắn với kinh tế số, kinh tế đêm; hình thành các hệ sinh thái trọng điểm và phát triển những ngành có lợi thế như điện ảnh, nghệ thuật biểu diễn, thiết kế, du lịch văn hóa và quảng cáo số.

Những ý kiến tại hội thảo đặt ra yêu cầu chuyển từ nhận diện giá trị văn hóa sang hành động cụ thể để các giá trị ấy tạo ra sức mạnh phát triển. Khi thể chế được hoàn thiện, môi trường sáng tạo được mở rộng và kỷ luật thực thi được tăng cường, nguồn lực văn hóa sẽ có điều kiện đóng góp sâu hơn vào sự phát triển bền vững của đất nước.

Lê Hương - Ngọc Quang