Gỡ “điểm nghẽn” để du lịch Việt Nam tăng trưởng chiều sâu
Du lịch Việt Nam đang phục hồi mạnh, song cần tháo gỡ các điểm nghẽn về quản lý, hạ tầng, sản phẩm và dịch vụ để tăng chi tiêu, kéo dài thời gian lưu trú của du khách.
Tăng lượng khách nhưng giá trị chưa tương xứng
Những năm gần đây, du lịch Việt Nam ghi nhận nhiều tín hiệu tích cực. Chính sách thị thực ngày càng thuận lợi, hoạt động quảng bá được đẩy mạnh, nhiều địa phương tích cực làm mới sản phẩm và tổ chức các sự kiện văn hóa, thể thao, giải trí quy mô lớn.
Nhờ cảnh quan đa dạng, văn hóa đặc sắc, ẩm thực phong phú và chi phí cạnh tranh, Việt Nam thường xuyên được bình chọn là điểm đến hấp dẫn. Tuy nhiên, sự gia tăng lượng khách chưa mang lại hiệu quả kinh tế tương xứng.
Mô hình phát triển du lịch vẫn thiên về số lượng, trong khi thời gian lưu trú, mức chi tiêu, chất lượng trải nghiệm và tỷ lệ khách quay trở lại chưa được chú trọng đúng mức.
Sản phẩm giữa các địa phương còn trùng lặp, chủ yếu dựa vào cảnh quan, di tích và ẩm thực. Các loại hình có khả năng tạo giá trị cao như du lịch chăm sóc sức khỏe, mua sắm, giải trí đêm, thể thao, sự kiện và du lịch sáng tạo chưa phát triển tương xứng.
Điều này đòi hỏi ngành du lịch chuyển từ tư duy “đón được bao nhiêu khách” sang “tạo ra bao nhiêu giá trị từ mỗi lượt khách”.
Thiếu liên kết và nguồn lực dẫn dắt
Du lịch có mối liên hệ trực tiếp với giao thông, thương mại, văn hóa, an ninh, môi trường, quy hoạch đô thị và thủ tục xuất nhập cảnh. Tuy nhiên, cơ chế phối hợp giữa các ngành, địa phương và doanh nghiệp đôi khi chưa đồng bộ, khiến trải nghiệm của du khách bị gián đoạn.
Một điểm đến dù hấp dẫn nhưng giao thông bất tiện, thiếu bãi đỗ xe, nhà vệ sinh công cộng hoặc biển chỉ dẫn vẫn khó giữ chân khách. Hơn 84% khách quốc tế đến Việt Nam bằng đường hàng không, nhưng tình trạng quá tải tại một số sân bay và hạn chế về kết nối giao thông có thể ảnh hưởng đến trải nghiệm ngay từ khi du khách nhập cảnh.
Hoạt động xúc tiến cũng cần chuyển từ giới thiệu hình ảnh chung sang quảng bá những sản phẩm cụ thể, có lịch trình, mức giá và khả năng đặt dịch vụ thuận tiện trên nền tảng số.
Bên cạnh đó, Việt Nam còn thiếu những doanh nghiệp du lịch đủ mạnh để dẫn dắt thị trường, xây dựng chuỗi dịch vụ hoàn chỉnh và thiết lập tiêu chuẩn quốc tế. Phần lớn doanh nghiệp có quy mô vừa và nhỏ, trong khi sự liên kết giữa lữ hành, vận tải, lưu trú, mua sắm và giải trí còn hạn chế.
Nguồn nhân lực chất lượng cao cũng chưa đáp ứng nhu cầu. Nếu không sớm bổ sung lao động có kỹ năng nghề, ngoại ngữ, công nghệ và khả năng xử lý tình huống, chất lượng dịch vụ sẽ khó theo kịp tốc độ tăng trưởng.
Hà Nội cần kéo dài thời gian lưu trú
Năm 2025, Hà Nội đón hơn 33 triệu lượt khách, khẳng định sức hút của một trung tâm văn hóa, chính trị và cửa ngõ du lịch lớn. Tuy nhiên, Thủ đô vẫn thường được xem là điểm trung chuyển. Nhiều khách quốc tế chỉ lưu trú từ một đến hai đêm trước khi đến Hạ Long, Sa Pa, Ninh Bình hoặc các điểm du lịch phía Bắc.
Hà Nội sở hữu nhiều di sản nổi tiếng như Hoàng thành Thăng Long, Văn Miếu – Quốc Tử Giám, phố cổ và hồ Hoàn Kiếm, nhưng còn thiếu các tổ hợp vui chơi, mua sắm và giải trí đêm quy mô lớn. Hệ thống khu mua sắm hoàn thuế, cửa hàng miễn thuế và dịch vụ chuyên biệt dành cho khách quốc tế chưa phong phú.
Các tour đêm tại Nhà tù Hỏa Lò, Hoàng thành Thăng Long, Văn Miếu – Quốc Tử Giám cùng những không gian đi bộ đã tạo được sức hút, song chưa kết nối thành chuỗi hoàn chỉnh giữa tham quan, nghệ thuật, ẩm thực, mua sắm và vận chuyển.
Thành phố cũng có tiềm năng phát triển du lịch MICE nhưng còn thiếu trung tâm hội nghị, triển lãm tích hợp dịch vụ quy mô lớn. Du lịch ngoại thành tại Bát Tràng, Đường Lâm, Ba Vì và các làng nghề vẫn nhỏ lẻ, thiếu liên kết; hạ tầng giao thông, bãi đỗ xe, lưu trú và mua sắm chưa đồng bộ.
Ngoài ra, ùn tắc giao thông, lấn chiếm vỉa hè và vệ sinh môi trường tại một số khu vực trung tâm cũng làm giảm trải nghiệm của du khách.
Chuyển từ tham quan sang trải nghiệm
Để tăng trưởng chiều sâu, du lịch cần được nhìn nhận như một hệ sinh thái kinh tế. Hà Nội cần kết nối di sản với ẩm thực, nghệ thuật, mua sắm, chăm sóc sức khỏe và giải trí về đêm; đồng thời hình thành các tuyến trải nghiệm thuận tiện giữa nội đô và ngoại thành.
Không gian kinh tế đêm phải được quy hoạch bài bản, gắn với bảo đảm an ninh, trật tự và đời sống người dân. Việc phát triển trung tâm hội nghị, khu mua sắm hoàn thuế và dịch vụ tiêu chuẩn cao sẽ giúp thành phố khai thác tốt hơn khách MICE và nhóm khách có mức chi tiêu lớn.
Khi các điểm nghẽn về quản lý, hạ tầng, sản phẩm, nhân lực và liên kết được tháo gỡ, thành công của du lịch sẽ không chỉ được đo bằng lượng khách, mà còn bằng thời gian lưu trú, mức chi tiêu, sự hài lòng và tỷ lệ quay trở lại.