UPharma "phớt lờ" quy định pháp luật, thách thức chế tài Bộ Y tế?

Sau khi đã có bài phản ánh về dấu hiệu bán thuốc kê đơn không cần đơn bác sĩ của 2 cửa hàng thuộc hệ thống UPharma (Công ty Cổ phần Upharma, trụ sở chính tại tòa nhà Vinh Quang Group, Lô DX, KĐT Tây Nam hồ Linh Đàm, phường Hoàng Liệt, Thành phố Hà Nội), phóng viên tiếp tục mục sở thị tại nhiều cơ sở khác trên địa bàn Thái Nguyên. Kết quả cho thấy, dấu hiệu này không dừng lại ở vài cá biệt mà đang mang tính hệ thống.

Thực trạng tại các cơ sở nhà thuốc UPharma

Để có cái nhìn toàn diện và khách quan hơn, phóng viên đã mở rộng địa bàn khảo sát sang các cơ sở khác thuộc phường Phan Đình Phùng (tỉnh Thái Nguyên). Kịch bản “mua thuốc đặc trị dễ như mua kẹo” vẫn tiếp tục được lặp lại một cách trơn tru tại các nhà thuốc này.

Tại Nhà thuốc UPharma số 140, phóng viên hỏi mua sản phẩm kem bôi da Gentri-Sone và thuốc nội tiết Duphaston 10mg. Đây là những dòng sản phẩm có quy chế quản lý chặt chẽ: Shinpoong Gentri-Sone là thuốc kê đơn dạng kem bôi ngoài da chứa thành phần kháng sinh, kháng nấm và corticoid, chỉ định điều trị các bệnh viêm da; trong khi Duphaston 10mg là thuốc kê đơn chứa hoạt chất dydrogesterone chuyên dùng trong sản phụ khoa, ảnh hưởng trực tiếp đến hệ nội tiết. Tuy nhiên, nhân viên tại đây đã nhanh chóng lấy thuốc, tính tiền với tổng hóa đơn 250.000 đồng mà hoàn toàn không hề yêu cầu xem đơn thuốc hay hồ sơ bệnh án của bác sĩ.

Tình trạng tương tự tiếp diễn tại Nhà thuốc UPharma số 102 (địa chỉ: 236 Lương Ngọc Quyến, phường Phan Đình Phùng, Thái Nguyên). Khi phóng viên hỏi mua thuốc điều trị mỡ máu Rosuvastatin Stella 10mg, nhân viên nhà thuốc không một chút đắn đo, lập tức lấy thuốc giao cho khách. Hóa đơn bán hàng thể hiện rõ giao dịch 30 viên Rosuvastatin Stella 10mg với giá 90.990 đồng.

Sự dễ dàng này khiến người mua không khỏi giật mình, bởi Rosuvastatin là thuốc kê đơn thuộc nhóm statin dùng để kiểm soát cholesterol và giảm nguy cơ tim mạch, việc tự ý sử dụng mà không có sự thăm khám, xét nghiệm và chỉ định từ bác sĩ chuyên khoa có thể tiềm ẩn nhiều nguy cơ tác dụng phụ nguy hiểm như tổn thương gan, đau cơ hoặc các vấn đề về chuyển hóa.

Những hộp thuốc đặc trị được mua bán dễ dàng như một món hàng tiêu dùng thông thường, góp phần đẩy người bệnh vào nguy cơ gặp tác dụng phụ và làm gia tăng tình trạng kháng thuốc đáng báo động.

Sự trùng hợp đến ngỡ ngàng giữa các cửa hàng từ số 60, số 123 cho đến số 140 và số 102 tại Thái Nguyên đã vô hình trung làm giảm đi tính thuyết phục của lý do “do lỗi cá nhân của nhân viên”. Buộc dư luận phải nhìn nhận thẳng thắn vào một câu hỏi lớn hơn: Liệu ban điều hành chuỗi nhà thuốc này có thực sự kiểm soát được quy trình GPP của mình trên quy mô toàn hệ thống?

Hệ thống GPP của chuỗi nhà thuốc UPharma trước bài toán pháp lý

Theo quy định của Bộ Y tế, để đạt tiêu chuẩn GPP (Thực hành tốt cơ sở bán lẻ thuốc), các nhà thuốc phải tuân thủ nghiêm ngặt quy trình kiểm soát, trong đó việc bán thuốc kê đơn phải được lưu sổ sách hoặc quản lý trên phần mềm điện tử liên thông. Với một thương hiệu chuỗi nhà thuốc UPharma, việc liên tiếp các cơ sở có dấu hiệu vi phạm cùng một lỗi nghiêm trọng đặt ra dấu hỏi lớn: Phải chăng quy trình kiểm soát nội bộ chỉ tồn tại trên giấy?

Nhìn nhận dưới góc độ pháp lý, theo quy định tại điểm g khoản 4 Điều 59 Nghị định 90/2026/NĐ-CP, hành vi “bán thuốc kê đơn khi không có đơn thuốc” sẽ bị xử phạt từ 10 - 20 triệu đồng đối với cá nhân.

Đáng chú ý, theo quy định xử phạt vi phạm hành chính hiện hành, mức phạt đối với tổ chức sẽ gấp 02 lần cá nhân, tương đương có thể lên đến 40 triệu đồng cho cùng hành vi vi phạm.

Trên thực tế, Bộ Y tế cũng đã ban hành Thông tư 26/2025/TT-BYT ngày 30/6/2025 quy định nhiều nội dung mới về việc kê đơn thuốc trong điều trị ngoại trú, hướng đến mục tiêu quản lý minh bạch, hiệu quả và bảo vệ tốt hơn quyền lợi của người bệnh.

Những dấu hiệu ghi nhận tại nhiều cơ sở UPharma ở Thái Nguyên đặt ra vấn đề cần được làm rõ về việc tuân thủ các quy định trong bán thuốc kê đơn và thực hành tốt cơ sở bán lẻ thuốc (GPP). Nếu tình trạng này được xác định là có tính lặp lại tại nhiều điểm bán, vấn đề không chỉ dừng ở trách nhiệm của từng cá nhân trực tiếp thực hiện giao dịch, mà còn cần xem xét quy trình kiểm soát, giám sát và tổ chức vận hành của cả hệ thống.

Việc xác định bản chất, mức độ và trách nhiệm đối với các dấu hiệu nêu trên thuộc thẩm quyền của cơ quan quản lý nhà nước trên cơ sở kiểm tra, xác minh và đối chiếu với các quy định pháp luật hiện hành. Báo Công lý sẽ tiếp tục thông tin.

T.M