Đà Nẵng: Nhiều dấu hiệu vi phạm tại mỏ cát Pha Lê

Khi ranh giới mỏ không thể ngăn cản tàu hút cát

Mỏ cát tại thôn Hội Khách, xã Thượng Đức, TP Đà Nẵng được UBND tỉnh Quảng Nam (trước đây) cấp phép cho Công ty TNHH Đầu tư Thương mại Pha Lê khai thác với diện tích 5ha, xác định bằng 5 mốc giới khép góc.

Tuy nhiên, theo ghi nhận thực tế của PV, trong thời gian dài, hoạt động khai thác của doanh nghiệp này có dấu hiệu vượt ra ngoài phạm vi được cấp phép, gây bức xúc trong dư luận.

Sáng 7/8/2026, tại khu vực khai trường, các mốc giới được xác định rõ trên thực địa bằng cờ và phao nổi. Cụ thể, mốc số 1 và số 2 ở phía thượng nguồn sông Vu Gia được đánh dấu bằng cột cờ màu vàng và đỏ; mốc số 3 và số 4 ở phía hạ nguồn được xác định bằng phao nổi; mốc số 5 nằm giữa cạnh nối từ mốc số 1 đến mốc số 4 được đánh dấu bằng phao nổi màu vàng.

Mặc dù ranh giới mỏ được cắm mốc xác định rõ ràng, nhưng ghi nhận hiện trường của PV cho thấy, toàn bộ các tàu hút cát đang hoạt động đều có dấu hiệu nằm ngoài phạm vi khai thác được cấp phép.

Tại khu vực thượng nguồn, bên ngoài ranh giới mỏ tính từ mốc số 1 và số 2, có 4 tàu hút cát hoạt động trên phần bãi bồi giáp thôn Hội Khách. Ở phía hạ nguồn, 1 tàu hút cát khác hoạt động ngoài phạm vi mỏ, cách mốc số 3 khoảng 100m. Các tàu hút vận hành liên tục, khi một tàu được bơm đầy cát và rời đi thì ngay lập tức có tàu khác tiếp cận để nhận cát.

Bên cạnh dấu hiệu khai thác ngoài phạm vi được cấp phép, hoạt động tại mỏ cát Pha Lê còn có dấu hiệu sử dụng số lượng phương tiện vượt quá quy định. Theo ghi nhận của PV, ngoài 5 tàu hút cát đang hoạt động, có hơn 20 tàu chở cát tham gia các công đoạn như tiếp nhận cát từ tàu hút và vận chuyển cát về bến thủy nội địa.

Tại khu vực bến thủy nội địa, có 10 máy múc hoạt động liên tục để bốc dỡ cát từ tàu lên bến và từ bến lên xe tải vận chuyển đến nơi tiêu thụ.

Trường hợp cơ quan chức năng xác định phạm vi khai thác vượt ngoài phạm vi cấp phép, ranh giới mỏ không hề "biến mất", các mốc giới vẫn hiện hữu trên thực địa, vì sao doanh nghiệp có thể đưa tàu khai thác trong thời gian dài? Và với số lượng phương tiện phục vụ khai thác kể trên, tương ứng vượt bao nhiêu lần so với số lượng được cấp phép khai thác?

Tồn tại kéo dài nhưng chưa được xử lý dứt điểm

Theo lãnh đạo UBND xã Thượng Đức, ngày 19/5, xã đã có công văn gửi UBND thành phố và Công an thành phố đề nghị chỉ đạo kiểm tra, giám sát và hỗ trợ lực lượng theo dõi, giám sát hoạt động khai thác khoáng sản tại mỏ cát Pha Lê.

UBND xã nhận định, thời gian gần đây, hoạt động khai thác tại mỏ cát này tiếp tục có những diễn biến phức tạp, tiềm ẩn nguy cơ mất an ninh trật tự, an toàn giao thông và ảnh hưởng đến môi trường, gây bức xúc trong Nhân dân và tạo dư luận xã hội không tốt tại khu vực mỏ.

Đến ngày 28/6, UBND xã có báo cáo gửi UBND thành phố về tình hình hoạt động tại mỏ cát Pha Lê. Báo cáo cho biết, qua theo dõi, tiếp nhận phản ánh của Nhân dân và qua các đợt kiểm tra thực tế, hoạt động tại mỏ cát này vẫn còn nhiều tồn tại, vi phạm trong quá trình khai thác, vận chuyển và hoạt động bến thủy nội địa.

Cụ thể, doanh nghiệp khai thác chưa đúng vị trí mốc giới, không đúng thời gian quy định, phạm vi cấp phép; phương tiện đường thủy cập bến không đúng vị trí, có dấu hiệu mở rộng phạm vi sử dụng bến; chưa đảm bảo đầy đủ hồ sơ, giấy tờ phương tiện và điều kiện an toàn giao thông đường thủy… Mặc dù đã được đoàn liên ngành kiểm tra, lập biên bản và yêu cầu khắc phục, nhưng tình trạng vi phạm vẫn liên tục tái diễn.

Đặc biệt, qua kiểm tra thực tế, có thời điểm không có người đại diện pháp luật hoặc người trực tiếp quản lý, điều hành hoạt động tại mỏ, gây khó khăn trong công tác phối hợp kiểm tra, xử lý và giải quyết kịp thời các vấn đề phát sinh của cơ quan chức năng.

Trong khi đó, tình hình nhân lực địa phương còn mỏng, việc bố trí lực lượng trực theo dõi trực tiếp hoạt động khai thác gặp nhiều khó khăn, dẫn đến hạn chế trong công tác giám sát và thực hiện quản lý theo thẩm quyền quản lý nhà nước của địa phương.

Theo đó, UBND xã Thượng Đức kiến nghị UBND thành phố, Công an thành phố và các Sở, ngành quan tâm lãnh đạo, chỉ đạo và hỗ trợ địa phương trong việc kiểm tra, giám sát hoạt động tại mỏ cát.

Đồng thời, rà soát toàn bộ hồ sơ pháp lý, xác định rõ quyền khai thác, quyền sản xuất, kinh doanh và các nội dung liên quan đã được cấp phép tại khu vực mỏ nhằm làm rõ trách nhiệm pháp lý của các bên liên quan, phục vụ công tác quản lý, theo dõi và giám sát hoạt động khai thác tại mỏ…

“

Điều gì đang cản trở việc xử lý các vi phạm tại mỏ cát Pha Lê?

Một khó khăn khác được UBND xã Thượng Đức nêu trong báo cáo gửi UBND TP Đà Nẵng là việc áp dụng biện pháp tạm dừng hoạt động bến thủy nội địa đối với mỏ cát Pha Lê.

Theo UBND xã, từ ngày 1/7/2026, UBND cấp xã có thẩm quyền xem xét, quyết định tạm dừng hoạt động bến thủy nội địa thuộc phạm vi quản lý khi phát hiện các tổ chức, cá nhân có hành vi vi phạm quy định trong quá trình khai thác, vận chuyển khoáng sản.

Tuy nhiên, UBND xã nhận thấy việc áp dụng biện pháp tạm dừng hoạt động bến thủy nội địa đối với Công ty TNHH Thương mại Pha Lê Quảng Nam và Công ty TNHH Đầu tư Thương mại Pha Lê trong thời điểm hiện nay cần được cân nhắc thận trọng, do hoạt động khai thác, vận chuyển cát tại mỏ cát Pha Lê đang là nguồn cung vật liệu quan trọng phục vụ nhiều công trình, dự án đầu tư xây dựng trên địa bàn thành phố. Việc tạm dừng hoạt động trong bối cảnh hiện nay có thể ảnh hưởng đến nguồn cung vật liệu xây dựng, tác động đến tiến độ thi công các công trình, dự án trọng điểm.

Như vậy, điều này đặt ra một nghịch lý trong công tác quản lý: Khi các dấu hiệu vi phạm đã nhiều lần được địa phương ghi nhận, nhưng việc áp dụng biện pháp xử lý mạnh nhất lại phải cân nhắc vì lo ngại ảnh hưởng đến nguồn cung vật liệu. Liệu yếu tố này có đang vô tình trở thành rào cản khiến việc xử lý các vi phạm tại mỏ cát Pha Lê trở nên khó khăn hơn?

PV