Bộ GD&ĐT thí điểm trường học quy mô lớn, giảm 30% đầu mối

Bộ Giáo dục và Đào tạo (GD&ĐT) vừa ban hành Văn bản số 4054/BGDĐT-GDPT gửi UBND các tỉnh, thành phố về việc tiếp tục sắp xếp mạng lưới các cơ sở giáo dục mầm non, phổ thông và giáo dục thường xuyên công lập phù hợp với mô hình chính quyền địa phương hai cấp.

Theo Bộ GD&ĐT, thời gian qua nhiều địa phương đã chủ động tinh gọn hệ thống đơn vị sự nghiệp giáo dục và đạt được những kết quả tích cực. Tuy nhiên, vẫn còn không ít trường có quy mô nhỏ, phân tán, chưa đáp ứng yêu cầu phát triển trong bối cảnh đơn vị hành chính mới được sắp xếp. Đây là dư địa để tiếp tục tái cơ cấu hệ thống trường học theo hướng hiện đại, hiệu quả hơn.

Chuyển từ quản lý sang quản trị giáo dục

Điểm nhấn của đợt sắp xếp lần này là chuyển từ tư duy giảm đầu mối đơn thuần sang tái cấu trúc mạng lưới giáo dục dựa trên quy mô dân số, phân bố dân cư và nhu cầu học tập thực tế.

Bộ GD&ĐT yêu cầu các địa phương mở rộng quy mô trường lớp để khai thác hiệu quả cơ sở vật chất, đội ngũ giáo viên và nguồn lực đầu tư; đồng thời thực hiện chủ trương "giảm biên chế quản lý, tăng biên chế trực tiếp giảng dạy", gắn việc sắp xếp trường học với đổi mới quản trị và chuyển đổi số.

Một trong những nội dung đáng chú ý là thí điểm mô hình một trường chính có các phân hiệu, điểm trường, qua đó hợp nhất các đầu mối quản lý, hình thành những cơ sở giáo dục có quy mô lớn, đủ năng lực quản trị và tổ chức dạy học hiệu quả.

Không sáp nhập cơ học, bảo đảm quyền học tập của học sinh

Bộ GD&ĐT nhấn mạnh việc sắp xếp phải đặt người học ở vị trí trung tâm, tuyệt đối không thực hiện theo kiểu cơ học chỉ để giảm số lượng trường.

Việc tổ chức lại hệ thống trường học phải bảo đảm học sinh được đến trường thuận lợi, không làm phát sinh rào cản về khoảng cách địa lý hay chi phí học tập, đồng thời duy trì kết quả phổ cập giáo dục tại các địa phương.

Theo nguyên tắc được Bộ đưa ra:

• Không sáp nhập trường mầm non với trường phổ thông.
• Không sáp nhập trường phổ thông với trung tâm giáo dục thường xuyên hoặc giáo dục nghề nghiệp.
• Không hợp nhất các cơ sở giáo dục chuyên biệt với trường phổ thông đại trà.
• Ưu tiên tổ chức lại các trường cùng cấp học hoặc có vị trí địa lý gần nhau.

Đặc biệt, mỗi đơn vị hành chính cấp xã vẫn phải bảo đảm tối thiểu có một trường mầm non và một trường phổ thông để đáp ứng nhu cầu học tập của người dân.

Phấn đấu giảm tối thiểu 30% đầu mối trường công lập

Theo kế hoạch, các địa phương sẽ triển khai theo lộ trình nhiều giai đoạn.

Từ ngày 1/7/2026, các địa phương bắt đầu thí điểm sáp nhập đầu mối quản lý trường học trên cùng địa bàn để hình thành các trường quy mô lớn có nhiều phân hiệu và điểm trường.

Trước ngày 30/8/2026, hoàn thành giai đoạn thí điểm để kịp vận hành ngay từ đầu năm học 2026-2027.

Đến ngày 30/12/2026 sẽ đánh giá toàn diện kết quả, rút kinh nghiệm và hoàn thiện mô hình quản trị.

Từ tháng 3/2027 tiếp tục mở rộng việc sắp xếp, tiến tới hoàn thành toàn diện việc tinh gọn hệ thống quản lý trước ngày 30/4/2027. Mục tiêu đặt ra là giảm tối thiểu 30% đầu mối cơ sở giáo dục công lập hiện có nhưng vẫn bảo đảm hoạt động dạy học diễn ra ổn định, không ảnh hưởng đến học sinh và giáo viên.

Triển khai hai mô hình trường học quy mô lớn

Trong giai đoạn đầu, Bộ GD&ĐT sẽ triển khai hai mô hình thí điểm.

Mô hình thứ nhất là trường một cấp học hoặc trung tâm giáo dục thường xuyên có trường chính cùng các phân hiệu, điểm trường.

Mô hình thứ hai là trường phổ thông nhiều cấp học quy mô lớn, có thể hoạt động tại một hoặc nhiều địa điểm, gồm một trường chính và các phân hiệu.

Các mô hình này sẽ được vận hành trên nền tảng quản trị số, tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin nhằm giảm thủ tục hành chính, nâng cao tính minh bạch và hiệu quả quản lý.

Cơ cấu lại đội ngũ, bảo đảm quyền lợi giáo viên

Song song với việc sắp xếp mạng lưới trường học, Bộ GD&ĐT yêu cầu các địa phương cơ cấu lại đội ngũ cán bộ quản lý và giáo viên theo hướng lựa chọn những người có năng lực phù hợp với vị trí lãnh đạo, đồng thời giải quyết đầy đủ chế độ đối với nhân sự hỗ trợ dôi dư như kế toán, văn thư, thủ quỹ.

Các sở GD&ĐT sẽ phối hợp với Sở Nội vụ và Sở Tài chính điều tiết đội ngũ giáo viên giữa các địa phương, bảo đảm không xảy ra tình trạng thiếu giáo viên sau khi sáp nhập.

Bên cạnh đó, Bộ cũng yêu cầu tăng cường truyền thông để tạo sự đồng thuận trong xã hội; xây dựng hệ thống dữ liệu giáo dục liên thông từ cấp tỉnh đến cấp xã nhằm phục vụ công tác quản trị số.

UBND cấp xã sẽ trực tiếp theo dõi quá trình triển khai, rà soát nhu cầu học tập của người dân, bảo đảm không có học sinh nào phải bỏ học hoặc gặp khó khăn trong việc đến trường do việc sắp xếp lại mạng lưới trường lớp.

Lê Hương - Ngọc Quang