Nghi vấn khai thác cát vượt ranh giới trên sông Hồng: Tài nguyên Hà Nội đang bị "rút ruột"?
Nhiều tháng qua, khu vực bãi Cháy, xã Phúc Lộc (TP Hà Nội) liên tục xuất hiện hàng chục tàu khai thác cát hoạt động từ rạng sáng đến đêm. Theo phản ánh của người dân, một số phương tiện khai thác từ mỏ thuộc tỉnh Phú Thọ đã di chuyển sang phần sông thuộc địa giới Hà Nội để hút cát.
Nghi vấn tàu khai thác cát hoạt động dày đặc trên địa bàn Hà Nội
Theo phản ánh của nhiều người dân sinh sống tại khu vực bãi Cháy, xã Phúc Lộc, từ khoảng tháng 5/2026, đặc biệt trong tháng 6/2026, trên sông Hồng thường xuyên xuất hiện hàng chục tàu khai thác cát hoạt động với mật độ lớn.
Các phương tiện được cho là bắt đầu tập trung từ khoảng 3 giờ sáng và kéo dài đến khoảng 21-22 giờ hằng ngày. Người dân cho biết, đây là khung thời gian các tàu lựa chọn để hạn chế sự kiểm tra của lực lượng chức năng.
Điều khiến người dân lo ngại là khu vực các tàu đang hoạt động được xác định thuộc địa giới xã Phúc Lộc, trong khi tại vị trí này hiện không có mỏ cát nào của Hà Nội được cấp phép khai thác. Việc khai thác với cường độ lớn, nếu diễn ra ngoài khu vực được cấp phép, có thể làm thay đổi dòng chảy, gia tăng nguy cơ sạt lở bờ sông và ảnh hưởng đến an toàn hệ thống đê điều.
Đáng chú ý, đây cũng là khu vực Hà Nội đã đầu tư kinh phí lớn để xây dựng hệ thống kè chống sạt lở nhằm bảo vệ bờ sông.
Cần làm rõ dấu hiệu khai thác vượt ranh giới mỏ
Theo tìm hiểu, phía đối diện xã Phúc Lộc có mỏ cát từng được cơ quan có thẩm quyền cấp phép cho Công ty Hòa Phát Thủ đô khai thác trong thời hạn 15 năm trên địa bàn tỉnh Phú Thọ. Theo phản ánh của người dân, quyền khai thác sau đó được chuyển nhượng cho doanh nghiệp khác.
Người dân cho biết, do nguồn cát tại khu vực mỏ phía Phú Thọ dần khan hiếm, nhiều tàu đã di chuyển sang phần sông thuộc địa giới Hà Nội để tiếp tục khai thác.
Thông tin này cần sớm được các cơ quan chức năng của Hà Nội, trước hết là UBND xã Phúc Lộc và các đơn vị chuyên môn, kiểm tra, xác minh.
Theo quy định của pháp luật về khoáng sản, tổ chức, cá nhân chỉ được phép khai thác đúng phạm vi diện tích, tọa độ và độ sâu ghi trong giấy phép. Mọi hoạt động khai thác vượt ranh giới mỏ hoặc ngoài khu vực được cấp phép đều là dấu hiệu cần được kiểm tra, làm rõ và xử lý theo quy định nếu phát hiện vi phạm.
Trong điều kiện hiện nay, việc xác định vị trí khai thác không còn là trở ngại khi toàn bộ ranh giới các mỏ đều được xác lập bằng hệ tọa độ VN-2000. Chỉ cần đối chiếu vị trí thực tế của các phương tiện với tọa độ ghi trong giấy phép khai thác, cơ quan chức năng hoàn toàn có thể xác định doanh nghiệp có hoạt động đúng phạm vi được cấp phép hay không.
Trách nhiệm bảo vệ khoáng sản chưa khai thác thuộc về chính quyền địa phương
Ngày 16/3/2026, UBND TP Hà Nội ban hành Quyết định số 1170/QĐ-UBND phê duyệt 16 khu vực mỏ cát không đấu giá quyền khai thác khoáng sản nhằm bảo đảm nguồn vật liệu phục vụ các công trình, dự án trọng điểm của thành phố.
Trong danh mục này có các mỏ cát Vĩnh Khang và Vân Hà thuộc địa bàn xã Phúc Lộc. Đáng chú ý, Điều 3 của Quyết định giao UBND các xã, trong đó có xã Phúc Lộc, tổ chức bảo vệ khoáng sản chưa khai thác trên địa bàn theo đúng quy định của pháp luật.
Quy định này cho thấy trách nhiệm quản lý, bảo vệ tài nguyên khoáng sản không chỉ thuộc cơ quan chuyên ngành mà còn gắn trực tiếp với chính quyền địa phương nơi có khoáng sản.
Trong bối cảnh nhu cầu cát xây dựng phục vụ các dự án hạ tầng, giao thông trọng điểm của Hà Nội ngày càng tăng, nếu xảy ra tình trạng khai thác trái phép hoặc khai thác vượt ranh giới được cấp phép sẽ không chỉ gây thất thoát tài nguyên quốc gia mà còn tiềm ẩn nguy cơ ảnh hưởng đến môi trường, an toàn đê điều và hiệu lực quản lý nhà nước trong lĩnh vực khoáng sản.
Từ những phản ánh của người dân, các cơ quan chức năng của Hà Nội cần sớm tổ chức kiểm tra thực địa, xác minh phạm vi hoạt động của các tàu khai thác, đối chiếu với tọa độ các mỏ đã được cấp phép, đồng thời xử lý nghiêm các hành vi vi phạm nếu phát hiện có sai phạm.