Lai Châu mở rộng không gian phát triển, đón dòng vốn đầu tư xanh
Sở hữu vị trí chiến lược ở cực Tây Bắc Tổ quốc, nguồn tài nguyên phong phú, cảnh quan nguyên sơ, tiềm năng lớn về năng lượng, nông nghiệp đặc hữu, du lịch và kinh tế cửa khẩu, Lai Châu đang mở rộng không gian phát triển, hoàn thiện hạ tầng và công bố danh mục 118 dự án để mời gọi các nhà đầu tư cùng kiến tạo những giá trị bền vững.
Ngày 30/6, UBND tỉnh Lai Châu tổ chức Hội nghị Xúc tiến đầu tư tỉnh Lai Châu năm 2026 tại Trung tâm Hội nghị Quốc tế (Hà Nội). Chương trình tập trung giới thiệu tiềm năng, lợi thế và cơ hội đầu tư; tạo diễn đàn để các tập đoàn, doanh nghiệp, nhà đầu tư trao đổi về khả năng hợp tác; đồng thời bố trí nội dung trao quyết định chấp thuận chủ trương đầu tư, giấy chứng nhận đăng ký đầu tư và biên bản ghi nhớ hợp tác.
Dự Hội nghị có các đồng chí: Phạm Thị Thanh Trà - Bí thư Trung ương Đảng, Phó Thủ tướng Chính phủ; Hà Thị Nga - Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng, Phó Chủ tịch - Tổng thư ký Ủy ban Trung ương MTTQ Việt Nam; Nguyễn Minh Vũ - Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng, Thứ trưởng Thường trực Bộ Ngoại giao; Vũ Mạnh Hà - Ủy viên Dự khuyết Ban Chấp hành Trung ương Đảng, Thứ trưởng Thường trực Bộ Y tế và trên 300 đại biểu là lãnh đạo các bộ, ban, ngành Trung ương, đại biểu quốc tế, chuyên gia, nhà khoa học, lãnh đạo các hiệp hội, hội doanh nghiệp, các tập đoàn kinh tế, doanh nghiệp và nhà đầu tư...
Đại biểu tỉnh Lai Châu có các đồng chí: Lê Minh Ngân - Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng, Bí thư Tỉnh ủy, Chủ tịch HĐND tỉnh; Nguyễn Tuấn Anh - Ủy viên Dự khuyết Ban Chấp hành Trung ương Đảng, Phó Bí thư Thường trực Tỉnh ủy; Hà Quang Trung - Phó Bí thư Tỉnh ủy, Chủ tịch UBND tỉnh; các đồng chí trong Ban thường vụ Tỉnh ủy, HĐND, UBND, Ủy ban MTTQ Việt Nam tỉnh, Đoàn ĐBQH tỉnh; lãnh đạo các sở, ban, ngành, đoàn thể và UBND các xã, phường trên địa bàn tỉnh…
Sự kiện mang ý nghĩa mở đầu cho giai đoạn phát triển mới, khi Lai Châu chuyển từ quảng bá tiềm năng sang chuẩn bị các điều kiện cụ thể để đón dòng vốn. Nền tảng kinh tế của tỉnh đang có bước phục hồi rõ nét: tốc độ tăng trưởng GRDP bình quân giai đoạn 2021-2025 đạt khoảng 5,4%/năm; riêng năm 2024 đạt 10,5% và năm 2025 đạt 7,52%. Tổng vốn đầu tư toàn xã hội giai đoạn 2021-2024 bình quân đạt 7.671 tỷ đồng/năm, cao gấp 1,8 lần giai đoạn 2011-2020; khu vực ngoài Nhà nước chiếm khoảng 60,7-67,3%, cho thấy vai trò ngày càng lớn của doanh nghiệp và nguồn lực tư nhân.
Cùng với đà tăng trưởng, cộng đồng doanh nghiệp tiếp tục mở rộng. Đến năm 2025, toàn tỉnh có 2.231 doanh nghiệp. Cơ cấu kinh tế chuyển dịch theo hướng tăng vai trò của công nghiệp - xây dựng và dịch vụ; công nghiệp năng lượng tiếp tục giữ vị trí động lực, trong khi nông - lâm nghiệp từng bước nâng giá trị thông qua sản xuất hàng hóa, liên kết chuỗi và chế biến.
Vị trí chiến lược, mở ra hành lang kết nối mới
Lai Châu có diện tích tự nhiên 9.068,73 km², phía Bắc giáp tỉnh Vân Nam (Trung Quốc), phía Đông giáp Lào Cai, phía Tây giáp Điện Biên và phía Nam giáp Sơn La. Với 265,165 km đường biên giới, địa phương giữ vị trí quan trọng trong kết nối vùng Tây Bắc, giao thương quốc tế và bảo đảm quốc phòng, an ninh.
Nằm trong không gian giao thoa giữa Việt Nam với khu vực Tây Nam Trung Quốc và gần hành lang kết nối sang Bắc Lào, Lai Châu có dư địa trở thành điểm trung chuyển mới về thương mại, năng lượng và du lịch. Khu kinh tế cửa khẩu Ma Lù Thàng được xác định là hạt nhân của kinh tế biên mậu, cửa ngõ giao thương trực tiếp với tỉnh Vân Nam. Khi hạ tầng giao thông, kho bãi, logistics và dịch vụ hỗ trợ xuất nhập khẩu được đầu tư đồng bộ, khu vực này có thể hình thành cực tăng trưởng mới trên vành đai kinh tế biên giới phía Bắc.
Vị trí địa lý cũng giúp Lai Châu phát triển các chuỗi du lịch liên vùng với Sa Pa, Điện Biên, Sơn La; kết nối vùng nguyên liệu với các trung tâm chế biến, tiêu thụ; đồng thời mở rộng thị trường cho nông sản, dược liệu, sản phẩm OCOP và hàng hóa địa phương. Đây là lợi thế có tính nền tảng trong bối cảnh nhà đầu tư ngày càng quan tâm đến khả năng liên kết vùng và tiếp cận thị trường.
Nguồn lực xanh cho những chuỗi giá trị mới
Lai Châu sở hữu hệ sinh thái tự nhiên đa dạng, địa hình phân tầng, khí hậu mát mẻ và nguồn nước phong phú. Hơn 60% diện tích nằm ở độ cao trên 1.000 m, nhiều đỉnh núi vượt 3.000 m như Pu Si Lung, Pu Ta Leng, Bạch Mộc Lương Tử. Điều kiện này tạo lợi thế khác biệt cho nông nghiệp đặc sản, dược liệu, du lịch nghỉ dưỡng, thể thao mạo hiểm và các sản phẩm kinh tế xanh.
Toàn tỉnh có 488.389 ha đất lâm nghiệp, tỷ lệ che phủ rừng gần 54%; hơn 16.000 ha mặt nước lòng hồ thủy điện và khoảng 1.027 ha mặt nước nuôi trồng thủy sản. Các vùng sản xuất chủ lực đã hình thành với khoảng 10.920 ha chè, 13.854 ha quế, 7.421 ha mắc ca, 12.933 ha cao su và trên 10.920 ha cây dược liệu. Đây là nền tảng để phát triển nông nghiệp hữu cơ, nông nghiệp công nghệ cao, kinh tế dưới tán rừng, chế biến sâu và chuỗi sản phẩm gắn với truy xuất nguồn gốc.
Sâm Lai Châu đang nổi lên như một sản phẩm có giá trị đặc biệt. Cùng với tam thất, đương quy, đẳng sâm, thất diệp nhất chi hoa và nhiều dược liệu bản địa, sâm mở ra không gian đầu tư từ chọn tạo giống, phát triển vùng trồng, bảo tồn nguồn gen đến chế biến thực phẩm bảo vệ sức khỏe, mỹ phẩm, dược phẩm và du lịch chăm sóc sức khỏe. Tỉnh định hướng phát triển dược liệu tập trung, bền vững, gắn bảo vệ rừng và ứng dụng khoa học, công nghệ.
Tài nguyên khoáng sản cũng tạo dư địa cho công nghiệp, với 101 mỏ và điểm mỏ gồm đất hiếm, vàng, đồng, chì - kẽm, molybden, vật liệu xây dựng và nước khoáng. Đất hiếm có ý nghĩa chiến lược, song định hướng xuyên suốt của tỉnh là khai thác theo quy hoạch, gắn chế biến sâu, sử dụng tiết kiệm tài nguyên, đổi mới công nghệ và bảo vệ môi trường, thay vì chỉ xuất bán nguyên liệu thô.
Trong lĩnh vực năng lượng, hệ thống sông suối thuộc lưu vực sông Đà tạo thế mạnh lớn về thủy điện. Lai Châu định hướng tiếp tục duy trì, nâng cấp các nhà máy hiện có; nghiên cứu thủy điện tích năng, điện mặt trời, điện gió, sinh khối và các mô hình sử dụng năng lượng hiệu quả. Năng lượng xanh không chỉ đóng góp cho tăng trưởng mà còn tạo nguồn điện ổn định để thu hút công nghiệp chế biến, sản xuất vật liệu và các dự án quy mô lớn.
Du lịch tạo sức hút từ thiên nhiên và bản sắc
Lai Châu đang định vị là điểm đến mới của du lịch xanh và dịch vụ trải nghiệm tại Tây Bắc. Cảnh quan núi cao, cao nguyên, hang động, thác nước, suối khoáng nóng, lòng hồ thủy điện cùng bản sắc của hơn 20 dân tộc tạo nên hệ sản phẩm đa dạng: nghỉ dưỡng khí hậu, trekking, dù lượn, khám phá hang động, du lịch cộng đồng, du lịch nông nghiệp và chăm sóc sức khỏe bằng dược liệu.
Giai đoạn 2021-2025, tỉnh đón khoảng 5 triệu lượt khách, doanh thu du lịch ước đạt hơn 3.800 tỷ đồng. Toàn tỉnh hiện có hơn 138 cơ sở lưu trú và khoảng 150 cơ sở dịch vụ ăn uống phục vụ du khách. Đến năm 2030, Lai Châu hướng tới khoảng 2,3 triệu lượt khách, đưa du lịch trở thành ngành kinh tế quan trọng.
Không gian du lịch được tổ chức theo mô hình hai cực tăng trưởng. Khu du lịch Ô Quy Hồ ở phía Đông được định vị là “cửa ngõ núi cao”, kết nối với Sa Pa qua Quốc lộ 4D, ưu tiên du lịch sinh thái, nghỉ dưỡng cao cấp, thể thao và trải nghiệm cộng đồng. Cao nguyên Sìn Hồ hướng tới trung tâm nghỉ dưỡng khí hậu, du lịch sinh thái và chăm sóc sức khỏe gắn với dược liệu, sâm Lai Châu.
Danh mục kêu gọi đầu tư cho thấy quy mô và sự đa dạng của thị trường: Khu du lịch Ô Quy Hồ dự kiến 8.800 ha; Khu du lịch Cao nguyên Sìn Hồ gần 24.908 ha; Quần thể du lịch nghỉ dưỡng, vui chơi giải trí và đô thị sinh thái Pu Sam Cáp khoảng 2.000 ha; cùng các dự án công viên địa chất, khu nghỉ dưỡng sâm, du lịch lòng hồ, sinh thái rừng và văn hóa cộng đồng. Những dự án này hướng tới tạo sản phẩm đủ sức giữ chân du khách, tăng chi tiêu và kéo dài thời gian lưu trú.
Hạ tầng đi trước, rút ngắn khoảng cách thị trường
Hạ tầng giao thông từng là điểm nghẽn lớn của tỉnh miền núi, song đang được xác định là khâu đột phá hàng đầu. Lai Châu hiện có 6 tuyến quốc lộ gồm 4D, 12, 32, 279, 279D và 4H, tổng chiều dài 495,44 km, kết nối với Lào Cai, Điện Biên, Sơn La và các cửa khẩu.
Hai dự án trọng điểm được kỳ vọng tạo thay đổi căn bản gồm cao tốc Bảo Hà - Lai Châu (CT13) dài 163 km, điểm cuối tại cửa khẩu quốc tế Ma Lù Thàng; hầm đường bộ qua đèo Hoàng Liên dài khoảng 8,8 km, giúp rút ngắn thời gian vượt đèo còn khoảng 11 phút. Cùng với định hướng tuyến Lào Cai - Sa Pa - Lai Châu, các công trình này sẽ mở rộng liên kết với cao tốc Nội Bài - Lào Cai, sân bay Nội Bài, cảng Hải Phòng và thị trường Trung Quốc.
Tỉnh cũng kêu gọi đầu tư Cảng hàng không Lai Châu tại khu vực Tân Uyên - Bản Bo - Bình Lư, quy mô dự kiến tối thiểu cấp 3C-4C. Khi hình thành, công trình sẽ bổ sung phương thức vận tải mới cho hành khách và hàng hóa, hỗ trợ trực tiếp du lịch, thương mại, logistics và thu hút các dự án có yêu cầu kết nối nhanh.
Hạ tầng điện và viễn thông tạo nền tảng tương đối đồng bộ. Lai Châu có 3 tuyến đường dây 500 kV, các trạm biến áp 220/110/22 kV, 4 trạm 110 kV và Nhà máy thủy điện Lai Châu đấu nối lưới điện 500 kV. Toàn bộ trung tâm xã được phủ sóng di động, kết nối internet băng rộng; mục tiêu đến năm 2030 phổ cập internet cáp quang trên toàn tỉnh.