TAND Điện Biên: Hiệu quả sau một năm thực hiện mô hình mới
Sau một năm triển khai mô hình Tòa án 3 cấp gắn với vận hành chính quyền địa phương 2 cấp, TAND hai cấp tỉnh Điện Biên đã từng bước ổn định tổ chức bộ máy, bảo đảm hoạt động xét xử thông suốt và bước đầu đạt được những kết quả tích cực trên tất cả các mặt công tác.
Thực hiện chủ trương của Trung ương, TANDTC và Tỉnh ủy Điện Biên về tiếp tục đổi mới, sắp xếp tổ chức bộ máy tinh gọn, hoạt động hiệu lực, hiệu quả. Từ ngày 1/7/2025, cùng với cả nước hệ thống TAND hai cấp tỉnh Điện Biên đã chính thức vận hành theo mô hình mới.
Theo đó, 10 TAND cấp huyện trước đây được sắp xếp thành 5 TAND khu vực; Hệ thống TAND tỉnh, gồm: 3 tòa chuyên trách, 3 phòng tham mưu giúp việc và 5 TAND khu vực. Việc giảm một nửa số đầu mối cấp huyện đã góp phần tinh gọn bộ máy, tăng cường tính tập trung, thống nhất trong công tác lãnh đạo, chỉ đạo và điều hành.
Tuy việc thực hiện sắp xếp quy mô lớn và trong thời gian ngắn, nhưng với sự lãnh đạo, chỉ đạo quyết liệt từ lãnh đạo TAND tỉnh Điện Biên, sau sắp xếp, tình hình tổ chức và hoạt động của Tòa án hai cấp cơ bản ổn định, tinh gọn, hiệu quả, bảo đảm sự lãnh đạo, chỉ đạo tập trung, thống nhất.
Đồng thời, chức năng, nhiệm vụ của các đơn vị được rà soát, điều chỉnh phù hợp với yêu cầu thực tiễn,... đến nay, bộ máy mới đã đi vào hoạt động ổn định và đạt được nhiều kết quả tích cực trên tất cả các mặt công tác.
Hiệu quả từ mô hình mới
Một trong những kết quả nổi bật sau 1 năm thực hiện mô hình mới là công tác giải quyết, xét xử các loại vụ việc tiếp tục được duy trì ổn định, bảo đảm chất lượng, không xảy ra gián đoạn trong giai đoạn sắp xếp tổ chức và tỷ lệ giải quyết các loại án cơ bản đạt, vượt chỉ tiêu đề ra góp phần giữ vững an ninh chính trị, trật tự an toàn xã hội trên địa bàn tỉnh.
Trong thời gian từ ngày 1/7/2025 đến ngày 30/4/2026, TAND hai cấp tỉnh Điện Biên đã thụ lý 2.459 vụ, việc; giải quyết, xét xử 2.033 vụ, việc (đạt tỷ lệ 82,67%). Trong đó, các vụ án Hình sự tiếp tục được giải quyết nghiêm minh, đúng người, đúng tội, đúng pháp luật. TAND hai cấp đã giải quyết 615/688 vụ án Hình sự với 787 bị cáo (đạt tỷ lệ 89,4%); Về giải quyết, xét xử các vụ việc Dân sự (mở rộng): TAND hai cấp đã thụ lý 1.388 vụ việc; đã giải quyết, xét xử 1.046 vụ việc (đạt tỷ lệ 75,36%);
Ngoài ra, việc áp dụng biện pháp xử lý hành chính tại Tòa án: Thụ lý 364, giải quyết 363 hồ sơ đề nghị áp dụng các biện pháp xử lý hành chính (đạt tỷ lệ 99,72%).
Ngoài ra, việc thực hiện Luật Hòa giải, đối thoại tại Tòa án: Chuyển sang hòa giải, đối thoại: 534/896 vụ việc (đạt 59,60%)... góp phần giảm áp lực cho hoạt động xét xử, đồng thời củng cố sự đồng thuận trong xã hội.
Không chỉ duy trì tỷ lệ giải quyết án ở mức cao, chất lượng xét xử của hệ thống TAND hai cấp tỉnh Điện Biên cũng tiếp tục được cải thiện. Theo số liệu thống kê, tỷ lệ án bị hủy, sửa qua công tác xét xử phúc thẩm chỉ chiếm 0,93% trên tổng số vụ việc đã giải quyết. Đặc biệt, tỷ lệ án hủy, sửa do nguyên nhân chủ quan chỉ ở mức 0,2%, (giảm 0,18% so với cùng kỳ năm trước).
Đặc biệt, thời gian qua, cùng với công tác xét xử, TAND hai cấp tỉnh Điện Biên tiếp tục đẩy mạnh cải cách tư pháp, tăng cường công khai, minh bạch hoạt động Tòa án. Việc quản lý hồ sơ án trên môi trường điện tử, tiếp nhận và xử lý văn bản điện tử được thực hiện ngày càng hiệu quả.
Nhiều hoạt động hành chính tư pháp đã được số hóa như tiếp nhận hồ sơ, công khai tiến độ giải quyết vụ việc, cấp trích lục, thông báo tố tụng, thu nộp án phí trực tuyến và tổ chức phiên tòa trực tuyến, tạo điều kiện thuận lợi cho người dân tiếp cận công lý.
Tiếp tục nâng cao chất lượng xét xử, phục vụ nhân dân
Bên cạnh những kết quả đạt được, quá trình vận hành mô hình Tòa án 3 cấp tại Điện Biên vẫn còn không ít khó khăn, thách thức. Bởi Điện Biên là tỉnh miền núi, địa bàn rộng, giao thông phức tạp, nhiều xã vùng sâu, vùng xa còn gặp khó khăn trong tiếp cận công nghệ thông tin... Sau khi thành lập các TAND khu vực, phạm vi quản lý của mỗi đơn vị rộng hơn trước, kéo theo áp lực về công tác chuyên môn và tổ chức thực hiện nhiệm vụ.
Trong khi đó, biên chế hiện nay vẫn thiếu 12 chỉ tiêu so với số lượng được giao, tình trạng thiếu Thẩm phán và Thư ký tại một số đơn vị khiến áp lực giải quyết án ngày càng lớn, nhất là đối với các vụ việc dân sự, hành chính có tính chất phức tạp.
Mặt khác, cơ sở vật chất tại một số tòa khu vực chưa đáp ứng yêu cầu thực tiễn. Hiện, có tới 4/5 trụ sở TAND khu vực chưa đáp ứng yêu cầu sau sắp xếp, do được xây dựng từ lâu, diện tích chật hẹp, xuống cấp, thiếu phòng làm việc và các phòng chức năng phục vụ xét xử.
Ngoài ra, hạ tầng công nghệ thông tin, thiết bị hội nghị trực tuyến và nhiều phần mềm nghiệp vụ vẫn còn phát sinh lỗi trong quá trình vận hành. Một số trang thiết bị đã sử dụng nhiều năm, hiệu năng thấp, ảnh hưởng đến tiến độ xử lý công việc.
Bên cạnh đó, việc phối hợp cung cấp tài liệu, chứng cứ từ một số cơ quan hành chính đôi lúc chưa kịp thời, ảnh hưởng đến quá trình giải quyết vụ án,...
Mặc dù, còn nhiều khó khăn đặc thù của một tỉnh miền núi biên giới, song với quyết tâm đổi mới, tinh thần trách nhiệm của đội ngũ cán bộ, công chức... TAND hai cấp tỉnh Điện Biên đang tiếp tục khẳng định vai trò là chỗ dựa công lý vững chắc của nhân dân, góp phần phục vụ hiệu quả nhiệm vụ phát triển kinh tế - xã hội và giữ vững an ninh, trật tự trên địa bàn.
Từ thực tiễn đó cho thấy, sau một năm vận hành, mô hình Tòa án 3 cấp gắn với vận hành chính quyền địa phương 2 cấp tại Điện Biên đã bước đầu phát huy hiệu quả, bảo đảm hoạt động xét xử ổn định, thông suốt và ngày càng chuyên nghiệp.
NHIỆM VỤ, GIẢI PHÁP GIAI ĐOẠN 2026 - 2031
1. Tiếp tục quán triệt, triển khai thực hiện nghiêm túc các chủ trương, nghị quyết, kết luận của Trung ương, của TANDTC và của Tỉnh ủy Điện Biên về tiếp tục đổi mới, sắp xếp tổ chức bộ máy của hệ thống chính trị tinh gọn, hoạt động hiệu năng, hiệu lực, hiệu quả gắn với thực hiện mô hình Tòa án 03 cấp và vận hành chính quyền địa phương 02 cấp.
2. Xây dựng, hoàn thiện đồng bộ quy định của Đảng, pháp luật của Nhà nước về tổ chức bộ máy của Tòa án 3 cấp; rà soát, bổ sung, hoàn thiện chức năng, nhiệm vụ, cơ chế vận hành, sắp xếp tinh gọn tổ chức bên trong, giảm số lượng lãnh đạo các đơn vị, Tòa án trong TAND; phân cấp, phân quyền, phân định thẩm quyền, cải cách hành chính tư pháp, tinh giản quy trình công việc, giảm khâu trung gian trong tác nghiệp, bảo đảm hoạt động của Tòa án 3 cấp hiệu năng, hiệu lực, hiệu quả, nâng cao chất lượng phục vụ Nhân dân.
3. Sắp xếp các đơn vị sự nghiệp công lập; đẩy mạnh tự chủ các đơn vị sự nghiệp công lập nhằm tiếp tục thực hiện nghiêm các chủ trương của Trung ương về sắp xếp, đổi mới tổ chức và hoạt động của các đơn vị sự nghiệp công lập theo hướng tinh gọn, hoạt động hiệu quả, phù hợp với yêu cầu cải cách tư pháp và điều kiện thực tiễn của ngành Tòa án.
4. Về quản lý cán bộ, công chức, viên chức; biên chế của Tòa án nhân dân: các nhiệm vụ, giải pháp đột phá để thực hiện được mục tiêu nâng cao chất lượng cán bộ, công chức, có tư duy, năng lực quản trị tiên tiến, đáp ứng mục tiêu, yêu cầu kiến tạo, phát triển và phục vụ người dân tốt hơn.
5. Xây dựng cơ sở dữ liệu quốc gia, dữ liệu chuyên ngành và liên thông từ Trung ương đến cấp tỉnh, cấp xã bảo đảm “đúng, đủ, sạch, sống, thống nhất, liên thông, dùng chung”, chuyển đổi số, ứng dụng khoa học, công nghệ thông tin, trí tuệ nhân tạo, phương pháp quản trị, quản lý mới trong Tòa án nhân dân, nâng cao năng suất lao động, giảm giờ làm, cải cách chính sách tiền lương khu vực công.
6. Tiếp tục tháo gỡ các điểm nghẽn, giải phóng nguồn lực, thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội, góp phần thực hiện thắng lợi mục tiêu, yêu cầu phát triển và tăng trưởng 2 con số của đất nước trong giai đoạn mới.