Sơn La: Không để hoạt động hạ cốt nền gây thất thoát tài nguyên

Nhu cầu chính đáng, nhưng phải đặt trong khuôn khổ pháp luật

Sơn La là tỉnh miền núi, địa hình phức tạp, nhiều khu dân cư nằm trên sườn đồi, độ dốc lớn. Vì vậy, nhu cầu hạ cốt nền, san gạt, cải tạo đất để xây dựng nhà ở, khắc phục hậu quả thiên tai của người dân là hoàn toàn chính đáng, cần được xem xét.

Tuy nhiên, theo quy định, mọi hoạt động cải tạo đất đều phải tuân thủ chặt chẽ trình tự, thủ tục và chịu sự giám sát của cơ quan có thẩm quyền. Điều 11 và Điều 31 Luật Đất đai 2024 nghiêm cấm hành vi tự ý san lấp, làm thay đổi địa hình, kết cấu đất khi chưa được phép; trường hợp lợi dụng hạ cốt nền để khai thác, vận chuyển khoáng sản ra ngoài nhằm thu lợi có thể bị xử lý theo pháp luật về đất đai, khoáng sản và bảo vệ môi trường.

Nhìn từ hoạt động hạ cốt nền tại phường Thảo Nguyên

Thực tế ghi nhận từ phóng viên Báo Công lý, ít nhất hai vị trí tại phường Thảo Nguyên (tỉnh Sơn La) đang diễn ra hoạt động hạ cốt nền, san gạt mặt bằng có dấu hiệu vi phạm.

Theo đó, tại khu vườn của hộ dân nằm sát điểm trường Mía Đường, ngay bên tỉnh lộ 104, hai máy xúc liên tục múc đất lẫn đá lên các xe tải để vận chuyển ra ngoài. Khu vực san gạt nằm giữa khu dân cư đông đúc, sát trường học, song biện pháp bảo vệ môi trường hết sức sơ sài: Chỉ che chắn bằng lưới cao khoảng 2–3 mét, mở hai lối ra vào trực diện với đường giao thông.

Hàng loạt xe tải nối đuôi nhau vào, nhiều phương tiện chở có dấu hiệu vượt kích thước thành thùng, che chắn không đảm bảo, khiến đất đá rơi vãi khắp mặt đường. Có thời điểm, các xe xếp hàng gây ùn ứ cục bộ, ảnh hưởng trực tiếp đến sinh hoạt, đi lại của người dân.

Hạ cốt nền khi đang "chờ phê duyệt"

Theo ghi nhận của phóng viên, đất đá sau khi hạ cốt nền tại khu vực này không chỉ phục vụ tại chỗ mà còn được vận chuyển đi san lấp tại một mặt bằng khác cách đó gần chục kilômét. Chủ khu đất tiếp nhận cho biết, do độ chênh cốt lớn, gia đình có nhu cầu nhiều vật liệu san lấp nên đã thỏa thuận mua đất, đá kèm vận chuyển với giá khoảng 100.000 đồng/m³. Theo sổ ghi chép, chỉ trong một buổi sáng đã có hơn 50 xe tải chở đất đá vào khu vực.

Tiếp cận người đàn ông tên T, (giới thiệu là người tổ chức san gạt và vận chuyển - PV), được biết thửa đất đang trong quá trình chờ phê duyệt phương án hạ cốt nền xây dựng nhà ở, song chủ đất đã “giao lại” cho anh này thực hiện.

Đáng chú ý, người này thừa nhận chưa hoàn tất các thủ tục pháp lý cần thiết, đồng thời xin được “tạo điều kiện”, xin “cơ chế” để tiếp tục hoạt động, dù biết việc làm là trái quy định.

Tiểu khu Cờ Đỏ: San gạt đồi núi, đất đá đi san lấp homestay

Cùng thời điểm, phóng viên tiếp tục ghi nhận một điểm san gạt khác tại tiểu khu Cờ Đỏ. Tại khoảnh đồi, máy xúc đang múc từng khối đất, đá lên xe tải rồi nhanh chóng vận chuyển ra ngoài.

Theo tìm hiểu, toàn bộ lượng đất đá này được đưa đi san lấp cho một mặt bằng xây dựng homestay cách khu vực hơn chục kilômét. Hoạt động kéo dài nhiều ngày khiến đường dân sinh lầy lội khi mưa, bụi bặm khi nắng, tiềm ẩn nguy cơ tai nạn giao thông, ảnh hưởng đến sinh hoạt của người dân.

Đáng nói, trong nhiều ngày ghi nhận, phóng viên không thấy sự xuất hiện của bất kỳ cơ quan chức năng nào đến kiểm tra.

Cần hướng dẫn pháp lý

Nhiều người dân phản ánh, họ không nắm rõ việc hạ cốt nền cần xin phép ở đâu, hồ sơ gồm những gì, có được vận chuyển đất đá ra ngoài hay không? Sự mông lung này khiến người dân dễ rơi vào tình trạng “làm trước – xin sau” hoặc giao khoán toàn bộ cho người khác.

Từ đó, nhu cầu cải tạo mặt bằng chính đáng của người dân bị một số đối tượng lợi dụng để khai thác khoáng sản trái phép, gây thất thoát tài nguyên, ô nhiễm môi trường.

Từ thực trạng trên, thiết nghĩ, bên cạnh việc kiên quyết xử lý nghiêm các hành vi lợi dụng hạ cốt nền để khai thác khoáng sản trái phép, các cơ quan chức năng cần: Tăng cường hơn nữa vai trò hướng dẫn, giám sát ngay từ đầu với các công trình dân sinh; kiểm soát chặt chẽ việc vận chuyển, sử dụng đất đá sau hạ cốt nền, tránh thương mại hóa tài nguyên.

Báo Công lý sẽ tiếp tục thông tin.

Thế Linh