Phú Thọ: Xuân Sơn tìm lời giải cho bài toán bảo tồn và phát triển

Ngày 11/6, đồng chí Đinh Công Sứ - Tỉnh ủy viên, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Phú Thọ cùng đoàn công tác của tỉnh đã kiểm tra, làm việc tại Vườn Quốc gia Xuân Sơn về công tác quản lý, bảo vệ, khai thác và phát triển tài nguyên rừng. Tham gia đoàn có lãnh đạo các sở: Nông nghiệp và Môi trường, Tài chính, Xây dựng, Văn hóa, Thể thao và Du lịch cùng Văn phòng UBND tỉnh.

Báo cáo tại buổi làm việc cho thấy, bên cạnh những kết quả đạt được trong công tác quản lý, bảo vệ và phát triển rừng, Vườn Quốc gia Xuân Sơn vẫn đang phải đối mặt với nhiều khó khăn, thách thức. Địa hình rộng, phức tạp, trong khi lực lượng kiểm lâm và bảo vệ rừng chuyên trách còn thiếu đã ảnh hưởng không nhỏ đến hiệu quả quản lý.

Một trong những vấn đề nổi cộm hiện nay là toàn bộ diện tích Vườn Quốc gia Xuân Sơn chưa được cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất. Đáng chú ý, khoảng 2.800ha đất lâm nghiệp trước đây đã được giao cho các hộ gia đình, cá nhân sử dụng, dẫn đến tình trạng chồng lấn trong quản lý, gây khó khăn cho việc xác định ranh giới và thực hiện nhiệm vụ bảo vệ rừng. Cùng với đó, nhu cầu về đất ở, đất sản xuất và sinh kế của hơn 3.100 nhân khẩu sinh sống trong vùng đệm tiếp tục tạo áp lực đối với công tác bảo tồn đa dạng sinh học.

Không chỉ là “lá phổi xanh” của tỉnh, Xuân Sơn còn được đánh giá là một trong những điểm đến giàu tiềm năng phát triển du lịch sinh thái của khu vực trung du miền núi phía Bắc. Tuy nhiên, theo đánh giá của các sở, ngành và chính quyền địa phương, việc khai thác các lợi thế hiện nay vẫn chưa tương xứng với tiềm năng sẵn có. Hoạt động du lịch chủ yếu dựa vào tài nguyên thiên nhiên, còn mang tính nhỏ lẻ, tự phát; hạ tầng kỹ thuật thiếu đồng bộ; sản phẩm du lịch chưa phong phú và chưa tạo dựng được dấu ấn riêng.

Đáng lo ngại, một số hoạt động dịch vụ tự phát tại khu vực ven suối, ven rừng đang tiềm ẩn nguy cơ tác động tiêu cực đến môi trường sinh thái, cảnh quan thiên nhiên cũng như an toàn của du khách. Sự phối hợp giữa các lực lượng chức năng và chính quyền địa phương trong một số thời điểm còn chưa thực sự chặt chẽ, làm giảm hiệu quả quản lý.

Liên quan đến công tác thu hút đầu tư, Dự án Khu du lịch Xuân Sơn - Đền Hùng do Doanh nghiệp Xuân Trường (Ninh Bình) làm chủ đầu tư, được chấp thuận chủ trương từ năm 2009 nhưng tiến độ triển khai còn chậm. Nhiều hạng mục đã được đầu tư trước đây hiện xuống cấp, chưa phát huy hiệu quả kinh tế - xã hội như kỳ vọng.

Phát biểu kết luận buổi làm việc, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Đinh Công Sứ nhấn mạnh, bảo vệ rừng và bảo tồn đa dạng sinh học phải được xác định là nhiệm vụ trọng tâm, xuyên suốt. Mục tiêu cao nhất là giữ vững diện tích rừng hiện có, bảo vệ toàn vẹn hệ sinh thái rừng đặc dụng, cảnh quan thiên nhiên và môi trường.

Theo đồng chí Phó Chủ tịch UBND tỉnh Phú Thọ, mọi hoạt động phát triển du lịch sinh thái, nghỉ dưỡng hay các chương trình hỗ trợ sinh kế cho người dân vùng đệm đều phải đặt dưới nguyên tắc tôn trọng tự nhiên, hài hòa với mục tiêu bảo tồn. Chỉ khi giữ được giá trị cốt lõi của rừng thì mới có thể tạo nền tảng cho sự phát triển bền vững lâu dài.

Để tháo gỡ những điểm nghẽn hiện nay, UBND tỉnh đã giao nhiệm vụ cụ thể cho các sở, ngành và địa phương. Trong đó, Sở Tài chính chủ trì, phối hợp với các sở, ngành rà soát, đánh giá toàn diện quá trình triển khai Dự án Khu du lịch Xuân Sơn - Đền Hùng; kiểm tra việc thực hiện nghĩa vụ sử dụng đất và chấp hành các chủ trương đầu tư đã được phê duyệt; làm rõ các khó khăn, vướng mắc pháp lý phát sinh để tham mưu cho Đảng ủy UBND tỉnh và UBND tỉnh phương án xử lý dứt điểm theo đúng quy định của pháp luật.

Các sở, ngành liên quan được giao nghiên cứu, xây dựng đề án phát triển du lịch sinh thái, nghỉ dưỡng và giải trí tại Vườn Quốc gia Xuân Sơn theo hướng phù hợp với quy hoạch lâm nghiệp và quy hoạch bảo tồn. Đồng thời, rà soát, bổ sung lực lượng kiểm lâm còn thiếu; xây dựng mô hình du lịch sinh thái cộng đồng gắn với bảo tồn văn hóa truyền thống của đồng bào dân tộc thiểu số; định hướng quy hoạch hệ thống dịch vụ, bãi đỗ xe và hạ tầng kỹ thuật phục vụ du lịch nhưng không làm ảnh hưởng đến các phân khu bảo vệ nghiêm ngặt.

Đối với chính quyền cơ sở, UBND các xã Xuân Đài và Lai Đồng được yêu cầu tăng cường quản lý dân cư, đất đai; đẩy mạnh tuyên truyền, vận động Nhân dân chấp hành nghiêm các quy định của pháp luật về lâm nghiệp, đất đai và bảo vệ môi trường. Đồng thời, kiên quyết kiểm tra, ngăn chặn và xử lý các trường hợp tự ý dựng lán trại, tổ chức kinh doanh dịch vụ du lịch trái phép trong khu vực rừng đặc dụng.

Phó Chủ tịch UBND tỉnh cũng yêu cầu các địa phương phối hợp với các ngành chức năng xây dựng mô hình du lịch cộng đồng theo hướng quản lý tập trung, bảo đảm vệ sinh môi trường, an ninh trật tự và an toàn cho du khách; rà soát, phân định rõ các khu vực được phép khai thác du lịch, khu vực hạn chế và khu vực bảo vệ nghiêm ngặt để quản lý hiệu quả.

Đối với Ban Quản lý Vườn Quốc gia Xuân Sơn, nhiệm vụ trọng tâm là tiếp tục tăng cường tuần tra, kiểm soát địa bàn, chủ động phối hợp với các lực lượng chức năng và chính quyền địa phương trong công tác phòng cháy, chữa cháy rừng, bảo vệ tài nguyên rừng và đa dạng sinh học.

Những chỉ đạo quyết liệt của tỉnh không chỉ nhằm giải quyết các khó khăn trước mắt mà còn hướng tới mục tiêu lâu dài: xây dựng Xuân Sơn trở thành hình mẫu phát triển du lịch sinh thái gắn với bảo tồn thiên nhiên, nơi giá trị của rừng được gìn giữ và phát huy như một nguồn lực quan trọng cho phát triển kinh tế - xã hội bền vững của Phú Thọ.