Hải quan ASEAN thúc đẩy số hóa, tăng cường kết nối chuỗi cung ứng khu vực

Tại hội nghị, các Tổng cục trưởng Hải quan ASEAN bày tỏ quan ngại trước những căng thẳng kéo dài tại Trung Đông đang tác động tiêu cực đến thương mại quốc tế và chuỗi cung ứng toàn cầu. Trước bối cảnh này, Hải quan ASEAN tái khẳng định cam kết tăng cường khả năng chống chịu của chuỗi cung ứng, đẩy mạnh phối hợp nhằm giảm thiểu rủi ro và hỗ trợ hoạt động của doanh nghiệp.

Các nước thành viên thống nhất thúc đẩy triển khai các sáng kiến tạo thuận lợi thương mại, bảo đảm lưu thông thông suốt hàng hóa thiết yếu trong khu vực thông qua tăng cường minh bạch hóa thủ tục hải quan, đẩy mạnh ứng dụng công nghệ số và mở rộng sự tham gia của các đối tác bên ngoài vào cơ chế Một cửa ASEAN.

Hội nghị ghi nhận tiến triển trong việc thực hiện Thỏa thuận công nhận lẫn nhau về Doanh nghiệp ưu tiên trong ASEAN, đồng thời thúc đẩy các cuộc tham vấn với đối tác đối thoại về khả năng ký kết các thỏa thuận tương tự. Hải quan ASEAN dự kiến khởi động thảo luận với Trung Quốc từ tháng 7/2026, hướng tới ký kết thỏa thuận công nhận lẫn nhau về doanh nghiệp ưu tiên trong năm 2027.

Đối với Hệ thống quá cảnh Hải quan ASEAN (ACTS), số quốc gia tham gia đã tăng lên 7 thành viên. ASEAN cũng dự kiến triển khai thí điểm vận tải đường sắt áp dụng ACTS giữa Malaysia, Thái Lan và Lào vào cuối năm 2026, đồng thời tiếp tục chuẩn bị cho dự án thí điểm trên Hành lang Borneo với sự tham gia của Brunei và Indonesia.

Một trong những nội dung trọng tâm của hội nghị là lộ trình phát triển Một cửa ASEAN thế hệ mới (ASEAN Single Window 2.0) giai đoạn 2026-2030, hướng tới mở rộng trao đổi điện tử các chứng từ thương mại trong ASEAN và với các đối tác bên ngoài khu vực. ASEAN và Trung Quốc cũng đang xúc tiến ký kết Bản ghi nhớ hợp tác về Một cửa ASEAN vào cuối năm 2026.

Hội nghị hoan nghênh việc hoàn tất đàm phán Hiệp định khung về kinh tế số ASEAN, dự kiến được ký kết tại Hội nghị Cấp cao ASEAN lần thứ 49 vào tháng 11/2026. Hiệp định được kỳ vọng tạo nền tảng thúc đẩy thương mại không giấy tờ, tăng cường số hóa quy trình hải quan, rút ngắn thời gian thông quan và giảm chi phí giao dịch.

Trong lĩnh vực phân loại hàng hóa, các nước thống nhất thúc đẩy hoàn thiện Danh mục Thuế quan hài hòa ASEAN (AHTN) phiên bản 2028 trong năm 2026, nhằm đáp ứng yêu cầu của các hiệp định thương mại mới, đồng thời phản ánh xu hướng phát triển công nghệ, y tế công cộng và bảo vệ môi trường.

Về kiểm soát hải quan, hội nghị đánh giá cao kết quả Chiến dịch kiểm soát hải quan chung ASEAN lần thứ 3, góp phần tăng cường phối hợp phòng chống gian lận xuất xứ và xây dựng môi trường thương mại minh bạch. Các nước cũng tiếp tục thúc đẩy hợp tác về hải quan xanh, kinh tế tuần hoàn và trung hòa carbon.

Trong lĩnh vực phát triển nguồn nhân lực, Hải quan ASEAN ghi nhận thành công của Chương trình đào tạo quản lý cấp trung lần thứ 8 tại Malaysia, tập trung vào quản trị trong kỷ nguyên trí tuệ nhân tạo, quản lý thay đổi và nâng cao năng lực lãnh đạo.

Hội nghị cũng hoan nghênh việc ký kết Nghị định thư thứ hai sửa đổi Hiệp định Thương mại hàng hóa ASEAN (ATIGA), hoàn tất nâng cấp Hiệp định Thương mại tự do ASEAN - Trung Quốc (ACFTA 3.0), đồng thời ghi nhận việc kết thúc đàm phán Chương Thủ tục hải quan và Tạo thuận lợi thương mại thuộc Hiệp định Thương mại tự do ASEAN - Canada.

Các Tổng cục trưởng Hải quan ASEAN đánh giá cao sự hỗ trợ của hải quan Úc, Trung Quốc, Nhật Bản và Hàn Quốc trong chia sẻ kinh nghiệm, hỗ trợ kỹ thuật và triển khai các hoạt động hợp tác chung. Hải quan ASEAN cũng tiếp tục tăng cường tham vấn với khu vực tư nhân về tự động hóa hải quan, quản lý tuân thủ, chống buôn lậu và phòng chống gian lận thương mại.

Tham dự hội nghị, Phó Cục trưởng Hải quan Việt Nam Lưu Mạnh Tưởng khẳng định, Việt Nam sẽ tiếp tục phối hợp chặt chẽ với các nước ASEAN và đối tác để triển khai các cam kết về Doanh nghiệp ưu tiên, Quá cảnh hải quan, Một cửa ASEAN, đồng thời đẩy mạnh các sáng kiến kiểm soát hải quan, chống buôn lậu, gian lận thương mại, Hải quan xanh và phòng, chống rửa tiền.