Dự thảo Luật Đất đai mới: Định danh từng thửa đất, đơn giản hóa thủ tục

Sáng 29/10, tiếp thu và giải trình ý kiến đại biểu Quốc hội thảo luận về dự thảo Luật Đất đai (sửa đổi), Bộ trưởng Nông nghiệp và Môi trường Trịnh Việt Hùng cho biết các nội dung liên quan đến thu hồi đất, bồi thường, hỗ trợ và tái định cư nhận được sự quan tâm lớn từ các đại biểu.

Chuyển tư duy sang "tái thiết cuộc sống" cho người dân

Bộ trưởng Trịnh Việt Hùng nhấn mạnh, quy định thu hồi đất để phát triển kinh tế - xã hội vì lợi ích quốc gia, công cộng trong dự thảo luật được thiết kế tuân thủ Hiến pháp, thể chế hóa Nghị quyết 21 và các nghị quyết liên quan của Trung ương. Việc thu hồi đảm bảo nguyên tắc chặt chẽ, không lạm dụng, đồng thời không gây vướng mắc cho việc triển khai dự án.

Đặc biệt, dự thảo thể hiện rõ sự chuyển dịch tư duy từ "bồi thường tài sản bị thu hồi" sang "tái thiết cuộc sống cho người dân khi Nhà nước thu hồi đất". Mục tiêu là bảo đảm người dân bị thu hồi đất ở có nơi ở mới, điều kiện sống và sinh kế bằng hoặc tốt hơn nơi ở cũ.

Theo đó, người dân có thể được bồi thường bằng đất cùng mục đích sử dụng, đất khác, nhà ở hoặc bằng tiền; được ưu tiên bố trí tái định cư tại chỗ đối với dự án đô thị.

Người dân cũng có thể hoán đổi phần đất ở bị thu hồi sang diện tích còn lại của thửa đất hoặc sang thửa đất khác thuộc quyền sử dụng của mình trong cùng địa bàn xã.

Trường hợp diện tích còn lại không đủ điều kiện sử dụng và người dân có nhu cầu, cơ quan có thẩm quyền sẽ xem xét quyết định thu hồi. Khu tái định cư được quy định bố trí nhiều cấp nhà, diện tích phù hợp và phải bảo đảm hạ tầng an sinh, xã hội đầy đủ.

Ngoài ra, dự thảo làm rõ cơ chế hoàn trả kinh phí bồi thường, hỗ trợ, tái định cư mà nhà đầu tư đã ứng trước bằng hình thức trừ vào tiền sử dụng đất, tiền thuê đất. Trường hợp dự án chấm dứt hoạt động, Nhà nước sẽ hoàn trả phần kinh phí ứng trước này.

Áp dụng Bảng giá đất mới từ ngày 1/1/2028

Về tài chính đất đai và giá đất, dự thảo luật tiếp tục khẳng định nguyên tắc Nhà nước quyết định giá đất. Giá đất được xác định theo bảng giá và hệ số điều chỉnh (không quy định giá đất cụ thể).

Bộ trưởng Nông nghiệp và Môi trường cho biết, Bảng giá đất và hệ số điều chỉnh giá đất do HĐND cấp tỉnh ban hành, chính thức áp dụng từ ngày 1/1/2028. Đối với các dự án lấn biển, việc xác định giá đất tiếp tục thực hiện theo Nghị quyết số 254/2024/QH15 của Quốc hội cho đến thời điểm 1/1/2028 để đảm bảo tính đồng bộ.

Về phân định giao đất, cho thuê đất, dự thảo đã phân định rõ các trường hợp phải đấu giá, đấu thầu và trường hợp không phải đấu giá, đấu thầu hoặc thỏa thuận nhận quyền sử dụng đất.

Nhằm đẩy mạnh cải cách thủ tục hành chính và chuyển đổi số, dự thảo luật quy định mỗi thửa đất được gắn một mã định danh duy nhất trên toàn quốc. Mã này đóng vai trò cơ sở tham chiếu kết nối với các cơ sở dữ liệu quốc gia khác.

Cũng theo Bộ trưởng Trịnh Việt Hùng, khi dữ liệu đất đai đạt chuẩn "đúng, đủ, sạch, sống", người dân thực hiện các thủ tục hành chính sẽ thuận lợi hơn. Cơ quan giải quyết thủ tục không được yêu cầu nộp thêm các thành phần hồ sơ đã có trên cơ sở dữ liệu đất đai quốc gia; việc thông báo yêu cầu bổ sung hồ sơ (nếu có) chỉ được thực hiện tối đa một lần.

Về công chứng, chứng thực, dự thảo giao Chính phủ quy định chi tiết các loại hợp đồng thực hiện quyền của người sử dụng đất bắt buộc phải công chứng, chứng thực, bảo đảm phù hợp với lộ trình chuyển đổi số, kết nối dữ liệu liên thông và điều kiện thực tiễn.